Actueel > Monumentaal familieportret geschilderd door Max Beckmann (1884-1950)

12-01-2009

Vanaf 17 januari is in Museum Boijmans Van Beuningen de nieuwste aanwinst te zien: een monumentaal familieportret geschilderd door Max Beckmann ( 1884-1950).

De aankoop is in eerste instantie te danken aan de wens van de erven dit schilderij van Beckmann voor Nederland te behouden. De familie Lütjens heeft Museum Boijmans Van Beuningen als vaste standplaats gekozen. Het schilderij wordt gemeenschappelijk eigendom van Gemeente Rotterdam en het Rijk, een unieke constructie.

Met het toegekende beroep op de successieregeling en een royaal gebaar van de erven kwam het schilderij in financiële zin binnen bereik. De financiering werd vervolgens mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Vereniging Rembrandt. Deze kon worden verhoogd dankzij een gift van Marlene Dumas, speciaal bedoeld om via en met de Vereniging Rembrandt een werk van Beckmann voor Nederland aan te kopen. Ook het Nationaal Fonds Kunstbezit, de BankGiro Loterij, het VSBfonds, de Mondriaan Stichting, de Stichting Bevordering van Volkskracht, de G. Ph. Verhagen-Stichting en de Familiestichting Nolst Trenité drogen bij aan de verwerving.

Het familieportret van de beroemde Duitse schilder Max Beckmann ontstond in 1944 in Amsterdam. Toen in 1937 Beckmanns werk in Duitsland door de Nazi's tot ‘entartet' werd verklaard, vluchtte Beckmann naar Nederland. Het idee was door te reizen naar Parijs of Amerika maar dit lukte niet, de grenzen gingen dicht. Pas in 1947 kregen Beckmann en zijn vrouw een Non Enemy verklaring van de Nederlandse regering en konden zij hun reis voortzetten.

Beckmann leidde in Amsterdam een geïsoleerd maar zeer productief leven. Hij en zijn vrouw vonden tijdens de oorlog een aantal malen onderdak bij de kunsthandelaar Helmuth Lütjens en gaf hem regelmatig doeken in bewaring. Deze band resulteerde o.a. in het schilderen van het familieportret van Lütjens samen met zijn vrouw Nelly en hun dochtertje Annemarie. Eén van de erven vertelde Sjarel Ex, directeur van Boijmans, dat de portretten van haar ouders ondanks de voor het expressionisme zo kenmerkende vertekeningen buitengewoon goed getroffen zijn en ook Lütjens zal dit zijn opgevallen. Hij was zozeer onder de indruk van het schilderij dat hij het doek voor zijn privé collectie aankocht. "De eerste aankoop sinds vier maanden", verzuchtte Beckmann in zijn dagboek.

Het monumentale portret behoort tot de weinige doeken uit Beckmanns exil-periode 1937-1947 die nog in Nederland aanwezig zijn. Het familieportretwas in 2007 te zien in de grote overzichtstentoonstelling van werken van Max Beckmann uit deze jaren in het Van Gogh Museum te Amsterdam en in München.