Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

22 december 2016: Van Gogh Museum presenteert een schilderij van Paul Signac

 

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Het werk Ponton de la Félicité bij Asnières (Opus nr. 143) uit 1886 is een neo-impressionistisch riviergezicht dat Paul Signac, tijdgenoot van Vincent van Gogh, in een voor die tijd revolutionaire techniek schilderde. Signac en Van Gogh waren niet alleen tijdgenoten, maar ontmoetten elkaar in de tijd dat zij beiden in Parijs verbleven en schilderden aan de oevers van de Seine. In die periode schilderde Signac vooral moderne onderwerpen in een voor hem kenmerkende vrije pointillistische stijl met heldere complementaire kleuren. Ponton de la Félicité toont deze ‘frisse’ en ‘nieuwe’ manier van schilderen bij uitstek. Signac moet zelf zeer tevreden zijn geweest met dit doek omdat hij het inzond voor de Salon des Indépendants van 1887, waar Van Gogh het werk zal hebben gezien.
Signacs manier van werken en gebruik van heldere kleuren fascineerde Van Gogh. Het vormde de basis voor zijn latere, kenmerkende stijl van naast elkaar geplaatste korte en expressieve streepjes. Met de aankoop van dit eerste pointillistische schilderij van Paul Signac in de collectie vult het Van Gogh Museum een belangrijke lacune en kan het nu veel beter het verhaal vertellen over het belang van Signac als kunstenaar en zijn invloed op het latere werk van Vincent van Gogh.

Ponton de la Félicité is aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Claude Monet Fonds, Het Liesbeth van Dorp Fonds en haar Themafonds 19de-eeuwse Schilderkunst.

Samenstelling: Lisa Smit, assistent conservator Van Gogh Museum

Paul Signac (1863-1935)

1886

Ponton de la Félicité, bij Asnières (Opus nr. 143)

Olieverf op doek, 33.4 x 46.7 cm

Van Gogh Museum, Amsterdam. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2016.

Het 'Ponton de la Félicité' bij Asnières (Opus nr. 143) van Paul Signac is een prachtig voorbeeld van de vernieuwende pointillistische techniek waarmee neo-impressionistische kunstenaars rond 1886 experimenteerden. Bij deze manier van schilderen worden ongemengde, contrasterende kleuren naast elkaar in losse stippen en strepen geplaatst. Van een afstandje bekeken, vormen die een sprankelend geheel. Dit riviergezicht is een fraai voorbeeld van Signacs vroegste experimenten met het pointillisme. Signac creëerde met lichte en donkere toetsen in complementaire kleuren een subtiel lichtspel op het wateroppervlak.

Ponton de la Félicité, bij Asnières (Opus nr. 143)

Paul Signac (1863-1935)

1886

Ponton de la Félicité (detail)

Olieverf op doek, 33.4 x 46.7 cm

Signac schilderde dit riviergezicht in Asnières, een semi-geïndustrialiseerd stadje onder de rook van Parijs waar de gegoede burgerij uit de grote stad graag naartoe toog voor vermaak op en aan het water. Het spanningsveld tussen industriële ontwikkeling en vertier fascineerde Signac. Vanaf de oevers van de Seine schilderde hij de aanlegsteiger van La Félicité, een stoomboot voor pleziervaart. De Parijzenaars die dit werk destijds zagen, zullen direct begrepen hebben dat de titel naar de boot verwijst. Rechts in de voorstelling plaatste Signac een gassilo, als onmiskenbaar teken van de industrialisering.

Ponton de la Félicité (detail)

Georges Seurat (1859 - 1891)

1883-84

De Seine bij Courbevoie

Olieverf op paneel, 15.5 x 24.5 cm

Van Gogh Museum, Amsterdam. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 1998.

Georges Seurat was de grondlegger van het pointillisme en introduceerde Signac met deze wijze van schilderen. Hij werd door Van Gogh dan ook beschouwd als de onmiskenbare leider onder de neo-impressionistische kunstenaars. Waar Signac een vrije benadering had, hield Seurat vast aan een zuiver gebruik van het pointillisme. In deze vroege studie nam hij echter meer vrijheid, dit gezicht op de Seine is schetsmatig uitgevoerd. Het kleurenpalet is goed doordacht: het blauw van het water en de roze boventonen zette hij in losse streken af tegen de ondergrond.

De Seine bij Courbevoie

Vincent van Gogh (1853-1890)

1887

De brug bij Courbevoie

Olieverf op doek, 32.1 x 40.5 cm

Van Gogh Museum, Amsterdam

Van Gogh en Signac ontmoette elkaar voor het eerst in 1887 en waren allebei regelmatig te vinden aan de oevers van de Seine. Signac memoreerde later dat hij Van Gogh daar wel eens tegenkwam. Hij inspireerde Van Gogh om te experimenteren met het pointillisme, dat Van Gogh op zijn eigen manier toepaste. Hij schilderde, net als Signac, niet strikt met stippels, maar koos voor korte, expressieve streepjes, zoals goed te zien is in De brug bij Courbevoie, vlakbij Asnières gelegen.

De brug bij Courbevoie

Vincent van Gogh (1853-1890)

1887

Oever van de Seine

Olieverf op doek, 32.0 x 46.0 cm

Van Gogh Museum, Amsterdam

Van Gogh raakte gefascineerd door Signacs vrije en ondogmatische toepassing van de pointillistische techniek, zijn gebruik van heldere complementaire kleuren en keuze voor moderne onderwerpen. Onder invloed van Signac en andere bevriende Parijse kunstenaars begon Van Gogh in de loop van 1887 met een lichter kleurenpalet te werken. Zo is Oever van de Seine opgebouwd uit frisse complementaire kleuren.

Oever van de Seine

Paul Signac (1863 - 1935)

1885-86

Spoorwegknooppunt bij Bois-Colombes

Olieverf op doek, 46.5 x 65.5 cm

Van Gogh Museum, Amsterdam

Tot nog toe bezat het Van Gogh Museum enkel Signacs Spoorwegknooppunt bij Bois-Colombes (1885-1886). Dit is één van de laatste werken die Signac uitvoerde in de impressionistische stijl voor hij begon te experimenteren met het pointillisme. Dit schilderij illustreert daardoor niet goed het belang van Signacs werk voor Van Gogh. Dankzij de verwerving van Het ‘Ponton de la Félicité’ bij Asnières (Opus nr. 143), kan het museum nu wel deze significante invloed op Van Gogh tonen.

Spoorwegknooppunt bij Bois-Colombes

Camille Pissarro (1830 - 1903)

1887

Het hooien, Éragny

Olieverf op doek, 55 x 66 cm

Van Gogh Museum, Amsterdam. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2010.

Ook Camille Pissarro werkte een tijd lang volgens de pointillistische principes. Door het traditionele onderwerp van het hooien uit te voeren in de vernieuwende stippeltechniek heeft dit schilderij een moderne uitstraling. Alles in dit landschap is dynamisch en kleurrijk, van de hooimijten en boerenfiguren tot de zomerse lucht. Ook dit werk is aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt. Al met al beschikt het Van Gogh Museum nu over een prachtige groep pointillistische schilderijen waarmee de invloed op Van Gogh uitstekend kan worden getoond.

Het hooien, Éragny

Creditline

De aankoop van Ponton de la Félicité werd mede mogelijk gemaakt door:

De BankGiro Loterij

De Vereniging Rembrandt

Het Mondriaan Fonds

Creditline
← Ga terug