Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

26 mei 2017: Landgoed Verhildersum presenteert een 17de-eeuws portret door Martinus van Grevenbroeck

 

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Het Portret van Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh geschilderd door Martinus van Grevenbroeck (1646-?) kon eigenlijk maar door één Nederlandse collectie worden aangekocht. Voor het Landgoed Verhildersum in Leens is dit portret er één van grote betekenis omdat Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh (1657-1716) direct verbonden is met de geschiedenis van het landgoed. Edzard werd al in 1673 borgheer. Hij was toen zestien jaar. Zijn beeltenis hangt nu weer bij de portretten van zijn familieleden. Deze aankoop is er een  van regionaal belang en kan de geschiedenis van Landgoed Verhildersum en die van de familie Starkenborgh in artistiek en historisch opzicht nu nog beter presenteren.

Het portret van Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh is aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar BankGiro Loterij Aankoopfonds.

Samenstelling: Gerrit Alssema, directeur Landgoed Verhildersum

Martinus van Grevenbroeck

Portret van Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh (1657-1716)

Olieverf op paneel, 76.5 x 62 cm

Landgoed Verhildersum, Leens. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2017.

Totdat het nu aangekochte schilderij werd ontdekt, kenden we twee schilderijen van Martinus van Grevenbroeck. De eerste, in de collectie van Landgoed Verhildersum, is het zeer grote groepsportret van het gezin van Allart Tjarda van Starkenborgh en Gratia Susanna Clant uit 1670, dat niet minder dan 250 x 350 cm meet. Het tweede bevindt zich in de collectie van het Groninger Museum en is een omstreeks dezelfde tijd gemaakt groepsportret van drie dochters uit dit gezin. Het portret van Edzard is het derde schilderij uit dezelfde familie en stelt de eveneens op het grote familieportret afgebeelde zoon voor.

Portret van Edzard Jacob Tjarda van Starkenborgh (1657-1716)

Martinus van Grevenbroeck

1670

Familieportret Allard Tjarda van Starkenborgh en Gratia Suzanna Clant van Scheltkema Nijenstein

Olieverf op doek, 391 x 282 cm

Landgoed Verhildersum, Leens

Het hele gezin met tien kinderen staat erop afgebeeld. Allard -heer van Leens- en zijn vrouw Gratia Susanna Clant zitten links op een verhoging. De eerder overleden kinderen zijn als engelen bovenaan het schilderij afgebeeld. De oudste zoon Edzard Jacob staat voor in het midden, met zijn rode rok. Hij zou na zijn vader heer van Leens worden. Dit schilderij is waarschijnlijk gemaakt voor hun stadshuis. Op de achtergrond rechtsboven is de borg verbeeld zoals die in 1670 nog was, met twee zijvleugels en een poortgebouw. Midden bovenaan is het dorp Leens te herkennen met de Petruskerk en de molen.

Familieportret Allard Tjarda van Starkenborgh en Gratia Suzanna Clant van Scheltkema Nijenstein

Martinus van Grevenbroeck

1650

De dochters Bouwinna, Hiddina Anna en Frederica van het echtpaar Allard Tjarda van Starckenborgh en Gratia Susanna Clant

Olieverf op paneel, 170 x 189 cm

Groninger Museum, Groningen

Dit schilderij toont drie dochters, namelijk van links naar rechts Bouwina, Hiddina Anna (de jongste) en Frederica (de oudste). De jongedames zijn afgebeeld in de weelderige kledij die toen in de mode was. In de uitbundige draperieën met sterke lichtdonker contrasten komen de eigentijdse Barokelementen goed tot uiting. De drie staan op een klein 'toneel', met een kleine nis met een waterspuwend kopje en een landschap als decor op de achtergrond. De attributen in hun handen zijn bescheiden; de aandacht is geheel gericht op de elegantie en de rijkdom van de afgebeelde personen.

De dochters Bouwinna, Hiddina Anna en Frederica van het echtpaar Allard Tjarda van Starckenborgh en Gratia Susanna Clant

1729

Kwartierstaat van Margaretha Bouwina Tjarda van Starkenborch

Kalfsperkament, 471 x 134 cm

Landgoed Verhildersum, Leens

Maar naast schilderijen zijn er op Landgoed Verhildersum ook allerlei documenten en objecten die meer over de oud-bewoners vertellen.
Op de kwartierstaat staan alle voorouders van Margaretha Bouwina Tjarda van Starkenborgh. Een kwartierstaat gaat uit van één persoon, in dit geval van Margaretha Bouwina.
Haar naam staat onderaan met het jaartal 1729. Aan de linkerkant, heraldisch rechts, staat de naam van haar vader, zijn ouders, grootouders en zo verder. Aan de rechterkant, heraldisch links, de voorouders van haar moeders kant. De vier grootouders zijn de vier kwartieren, vandaar de naam kwartierstaat.
De kwartierstaat is geschilderd op perkament van kalfsleer. Het geeft aan hoe belangrijk de familie was. Daarom hangt het ook in de ingangshal van de Borg Verhildersum, zodat bezoekers direct geïmponeerd werden.

Kwartierstaat van Margaretha Bouwina Tjarda van Starkenborch

18de eeuw

Halbank

Vurenhout

Landgoed Verhildersum, Leens

De halbank behoort tot de oorspronkelijke inventaris van de borg. Deze zitbank is van vurenhout en is beschilderd met een houtmotief. De rechthoekige zitting heeft aan de voorzijde een brede bewerkte lijst die eruit ziet als een doek met geschulpte rand. De rug bestaat uit een open snijwerk: raster, schelpmotieven en bladvormen. De zijkanten zijn eveneens voorzien van snijwerk: gebogen contour met bladvormen gevuld. Lodewijk XIV-stijl. De familie Frima heeft de bank in 1953 op een boedelveiling verkocht. Het museum kocht de bank in 1995 terug van een antiquair. In 1995 is door restaurator dhr. H. Hut kleurenonderzoek verricht.

Halbank

'Iriserend behang'

ca. 1828

Behang slaapkamer

Papier

Landgoed Verhildersum, Leens

Bij de restauratie van de slaapkamer in 2012 kwam achter de grijze linnen wandbekleding dit kleurrijke behang te voorschijn. Het gevonden groen, rood en gele behang van begin 19e eeuw is zogeheten ‘iriserend’ behang. Het behang is aangebracht in opdracht van de toenmalige bewoner, notaris Hendrik Van Bolhuis. Bij dit ‘iriserend’ behang lopen kleurvlakken in elkaar over. Het irisébehang is in Verhildersum gecombineerd met een boven- en een onderrand, eveneens uit de fabriek Zuber te Rixheim (Duitsland). Deze rand werd ‘draperie en éventail’ (draperie in waaiervorm) genoemd en in 1826 voor het eerst geproduceerd. Een zekere Méry was verantwoordelijk voor het ontwerp.

Behang slaapkamer

17de eeuw

Kussenkast

Eikenhout belegd met ebbenhout (zwart) en palissanderhout (bruin gevlamd)

Landgoed Verhildersum, Leens. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 1987.

De naam kussenkast verwijst naar de kussenvormige verhogingen op de deuren, zijkanten en de drie ebbenhouten kolommen aan de voorzijde.
In de linker deur zit een holle ruimte die als geheime bergplaats dienst kan doen.
De onderkast heeft een lade met grepen in de vorm van een leeuwenkop.  
De kussens op het middendeel zijn versierd met bloemen en bladeren in houtsnijwerk. In het bovenste deel zijn engelenhoofdjes en leeuwenkoppen op de hoekdelen aangebracht, gesneden uit ebbenhout.
De kast, afkomstig uit de familie Tjarda van Starkenborgh, is een typisch Nederlands 17de -eeuws product.

Kussenkast

Creditline

Deze aankoop werd mede mogelijk gemaakt door:

De Vereniging Rembrandt

De BankGiro Loterij

Creditline
← Ga terug