Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

21 juni 2017: Teylers Museum presenteert een 17de-eeuwse tekening door Gerard van Honthorst

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Tekeningen van de zeventiende-eeuwse schilder Gerard van Honthorst zijn zeldzaam. Het was dan ook een kleine sensatie toen enkele jaren geleden een ensemble tekeningen door van Honthorst op de markt kwam. Een deel vond een plek in gerenommeerde buitenlandse verzamelingen. De tekenles (ca. 1640) die nu door Teylers Museum is aangekocht, sluit qua stijl aan bij de andere tekeningen uit het ensemble. Vanwege de zeldzaamheid en bijzonder goede staat van deze tekening was de verwerving voor Teylers Museum een buitenkans. Het is voor het museum de eerste tekening van Gerard van Honthorst in de collectie en sluit aan bij de groep zeventiende-eeuwse portrettekeningen die Teylers Museum bezit. Doordat de tekening in goede staat verkeert is het mogelijk om deze regelmatig aan het publiek te tonen. De tekenles is dan ook direct te zien in de aankomende tentoonstelling De Gouden Eeuw in Teylers.

De tekenles is aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar haar KOG-Vereniging Rembrandt Fonds en haar Liente Dons Fonds.

Samenstelling: Michiel Plomp, hoofdconservator Kunstverzamelingen Teylers Museum

Gerard van Honthorst (1592-1656)

ca. 1640

De tekenles

Zwart en enig rood krijt, pen en zwarte inkt, gehoogd met witte dekverf, 210 x 251 mm

Teylers Museum, Haarlem. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2017.

Het gaat hier zeer waarschijnlijk om een studie voor een geschilderd portret van twee dochters van Frederik V van de Palts en Elizabeth Stuart, koning en koningin van Bohemen. Verdreven uit hun land, leefden ze in ballingschap in Den Haag.  Elisabeth en haar kinderen namen zo’n acht jaar lang tekenles bij hofschilder Gerard van Honthorst.
De weergave omstreeks 1640 van twee prinsessen zo direct bezig met de tekenkunst – de één tekenend en de ander bladerend in een kunstboek – luidt een periode in van dilettantisme die vooral in de Hollandse Republiek een hoge vlucht zou nemen.

De tekenles

Gerard van Honthorst (1592-1656)

1633

Portret van Amalia van Solms (1602-1675) en Charlotte de la Trémoïlle (1599-1664) als Diana en Ceres

Olieverf op doek, 120 x 167 cm

Collectie Paleis Het Loo, Apeldoorn. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2015.

Dit fraaie allegorische dubbelportret werd gemaakt ter gelegenheid van het bezoek van Charlotte de la Trémoïlle aan stadhouder Frederik Hendrik van Oranje en zijn echtgenote Amalia van Solms. Charlotte was een nicht van Frederik Hendrik. De vrouwen werden geportretteerd door Gerard van Honthorst, hofschilder van Frederik Hendrik en Amalia. Hij gaf hen weer als Romeinse godinnen.
Het kunstwerk was generaties lang in bezit van de Oranjes, tot het rond 1795 uit de stadhouderlijke collectie verdween tijdens de Franse overheersing. Met de aankoop van dit schilderij door Paleis Het Loo keerde het terug naar zijn Oranje-oorsprong.

Portret van Amalia van Solms (1602-1675) en Charlotte de la Trémoïlle (1599-1664) als Diana en Ceres

David Bailly (1584-1657)

1624

Dubbelportret van Jan Brosterhuysen (ca. 1596-1650) en Jacob van den Burg (ca. 1600-1659)

Pen in bruine inkt; 155 x 144 mm

Teylers Museum, Haarlem

Jan Brosterhuysen en Jacob van den Burg waren in hun tijd bekende literatoren. Van den Burg was lid van de kring rond P.C. Hooft, de zogenaamde Muiderkring. Brosterhuizen was behalve schrijver ook actief als etser en botanist. Dit portret is vermoedelijk gemaakt tijdens hun studietijd in Leiden, waar ook hun vriendschap is begonnen. Van de ca. 30 nog bekende portretten van David Bailly is dit het enige dubbelportret.

Dubbelportret van Jan Brosterhuysen (ca. 1596-1650) en Jacob van den Burg (ca. 1600-1659)

Jan de Bisschop (1628-1671)

1658

De laan bij het Huis Ter Noot bij Den Haag

Zwart krijt, pen en penseel in bruine inkt; 97 x 154 mm

Teylers Museum, Haarlem

In gegoede kringen in de 17de-eeuwse Republiek kregen kinderen vaak tekenles. Op die manier leerden ze goed te kijken en ontwikkelden ze een vaardigheid die hen later op allerlei momenten goed van pas kwam. Sommigen bleven de tekenkunst ook in hun volwassen leven beoefenen, zoals Jan de Bisschop en Constantijn Huygens jr.  De Bisschop, die advocaat was aan het Hof aan Holland, wist in zijn tekeningen prachtig het effect van zonlicht weer te geven. Een bepaalde, warme bruine inkt is zelfs naar hem vernoemd: Bisschopsinkt.

De laan bij het Huis Ter Noot bij Den Haag

Gerard Seghers (1591-1651)

De verloochening van Petrus

Zwart krijt, pen en penseel in zwarte inkt, witgehoogd; 250 x 234 mm

Teylers Museum, Haarlem

De caravaggisten – navolgers van de beroemde Italiaanse schilder Caravaggio – hebben heel veel geschilderd, maar opmerkelijk weinig getekend. Van de Utrechtse caravaggisten bijvoorbeeld heeft alleen Gerard van Honthorst een klein getekend oeuvre nagelaten. Bij de Vlaamse Caravaggio-adepten is hetzelfde patroon te zien. Een van de weinige voorbeelden is deze tekening van de in Antwerpen geboren Gerard Seghers. Het is geen voorstudie, maar een zorgvuldige natekening naar een eigen schilderij, ter voorbereiding van een gravure.

De verloochening van Petrus

Jacob van Campen (1595-1657)

Portret van Constantijn Huygens jr. (1628-1697)

Rood krijt; 160 x 162 mm

Teylers Museum, Haarlem

Dit charmante kinderportret van Constantijn Huygens jr. is gemaakt door de architect en schilder Jacob van Campen. Van Campen, onder andere bekend als ontwerper van het Mauritshuis, kwam omstreeks 1634-35 regelmatig over de vloer bij de familie Huygens. Die bezoeken hielden verband met het ontwerp en de bouw van het (nu niet meer bestaande) Huygens-huis aan het Plein in Den Haag. Bij een van die bezoeken ontstond dit portret van de 7- of 8-jarige zoon. Deze Constantijn, de latere secretaris van stadhouder Willem III, zou ook een begenadigd tekenaar worden.

Portret van Constantijn Huygens jr. (1628-1697)

Constantijn Huygens jr. (1628-1697)

1675

De kerk van St. Job in ’t Goor (België)

Pen in bruine inkt, penseel in waterverf; 108 x 170 mm

Teylers Museum, Haarlem

In de Republiek was het in de 17de eeuw niet ongebruikelijk dat kinderen uit gefortuneerde milieus tekenonderricht kregen. Van Constantijn Huygens sr. is bekend dat hij zijn kinderen tekenles liet geven. Hij wilde dat ze later goed in staat zouden zijn zich met professionele kunstenaars te onderhouden. Zijn zoon Constantijn Huygens jr.  bleek talent te hebben. Hij heeft vooral landschapstekeningen gemaakt. Vele daarvan ontstonden tijdens de veldtochten van Willem III.

De kerk van St. Job in ’t Goor (België)

Creditline

Deze aankoop werd mede mogelijk gemaakt door:

De Vereniging Rembrandt

Teylers Museum

Creditline
← Ga terug