Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

23 november 2017: Museum Flehite presenteert Gezicht op Amersfoort door Caspar van Wittel

De Vereniging Rembrandt steunt kunst, maar met die kunst ook verhalen. In Museum Flehite ontbrak nog een belangrijk verhaal dat door de verwerving van Gezicht op Amersfoort van Caspar van Wittel nu eindelijk kan worden verteld. Met deze nieuwe aanwinst is het museum namelijk niet alleen in bezit gekomen van een prachtig gezicht op de eigen stad, maar ook van zijn eerste geschilderde werk van een van de invloedrijkste kunstenaars die Amersfoort ooit heeft voortgebracht. Omdat de invloed van Van Wittel zich vrijwel uitsluitend heeft doen laten gelden in zijn nieuwe vaderland Italië – waar zijn naam werd verbasterd tot Vanvitelli –, is hij bij de meeste Nederlandse kunstliefhebbers nog een grote onbekende. Met Gezicht op Amersfoort kan Museum Flehite daar verandering in brengen.

Gezicht op Amersfoort is aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar BankGiro Loterij Aankoopfonds, haar Utrecht & Gooi Cirkel en haar Themafonds Prenten en Tekeningen.

Samenstelling: Hilbert Lootsma, gastcurator Vereniging Rembrandt

Caspar van Wittel (1653-1736)

ca. 1710

Gezicht op Amersfoort

Gouache op vellum (overgebracht op paneel) 24 x 48 cm

Museum Flehite, Amersfoort, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2017.

Van Wittel maakte dit Gezicht op Amersfoort in Rome, de stad waar hij als jonge twintiger naar toe trok en zich voorgoed zou vestigen. Waarschijnlijk was hij in een nostalgische bui, want een Amersfoorts stadsgezicht zou hij aan zijn Romeinse clientèle niet makkelijk hebben kunnen slijten. Het prachtige perspectief en het mooie licht tonen het meesterschap waarmee Van Wittel in Italië zo veel succes boekte.

Gezicht op Amersfoort

Caspar van Wittel (1653-1736)

ca. 1678

Het Sint-Pietersplein in Rome

Ets, 23 x 46 cm (afkomstig uit: C. Meyer, L’arte di restituire a Roma la tralasciata navigatione del suo Tevere, Rome 1685)

Museum Flehite, Amersfoort

Een van de eerste opdrachten die Van Wittel in Rome kreeg was het maken van een aantal etsen voor een publicatie over de bevaarbaarmaking van de Tiber. In 2014 kon Museum Flehite twee van deze etsen aankopen, een met de Piazza del Popolo en de ander met het Sint-Pietersplein als onderwerp. Ze laten zien dat Van Wittel toen al een grote kennis had van perspectief en ook dat hij begreep dat een stadsgezicht er veel aantrekkelijker van wordt als je het bevolkt.

Het Sint-Pietersplein in Rome

Matthias Withoos (1627-1703)

ca. 1673

Gezicht op Rome

Olieverf op doek, 102 x 181 cm

Museum Flehite, Amersfoort

In 2016 verwierf Museum Flehite een monumentaal Gezicht op Rome van Matthias Withoos, de leermeester van Van Wittel. Withoos was tussen 1651 en 1652 in Rome en maakte na terugkomst in Nederland van deze stad een aantal schilderijen. Anders dan de Romeinse stadsgezichten van Van Wittel, zijn die van Withoos niet topografisch correct. Withoos lijkt het vooral belangrijk te hebben gevonden dat de stad herkenbaar was. Vandaar waarschijnlijk dat op dit schilderij de Engelenburcht en de koepel van de Sint-Pieterskerk zo duidelijk in beeld zijn gebracht.

Gezicht op Rome

Matthias Withoos (1627-1703)

1671

Gezicht op Amersfoort

Olieverf op doek, 249 x 468 cm

Museum Flehite, Amersfoort (in bruikleen van de gemeente Amersfoort)

Matthias Withoos maakte dit immense werk toen Van Wittel nog bij hem in de leer was. Het was een opdracht van de Amersfoortse magistraat, die behoefte had aan een representatief portret van de stad. Het schilderij toont de stad vanuit het zuidwesten, met links, voor de stadsmuur, de haven en rechts daarvan de bleekvelden. Withoos laat in dit schilderij zien dat hij heel goed weet hoe je licht en donker kunt gebruiken om diepte te suggereren, een vaardigheid die hij overdroeg op Van Wittel.

Gezicht op Amersfoort

Caspar van Wittel (1653-1736)

1699

Piazza Navona in Rome

Olieverf op doek 96,5 x 216 cm

Museo Thyssen-Bornemisza, Madrid

Van Wittel maakte in Italië naam met zijn stadsgezichten. Van Rome vooral, maar ook van steden als Napels, Florence en Venetië. Ze werden gewaardeerd vanwege hun topografische correctheid en prachtig perspectief, maar ook omdat Van Wittel ervoor koos in deze werken vooral de moderne architectuur van de stad te laten zien. Een schilderij met een gezicht op Piazza Navona met al zijn bedrijvigheid was in die tijd nog iets nieuws.

Piazza Navona in Rome

Giovanni Antonio Canal (Canaletto)

ca. 1725-30

Het San Marcoplein in Venetië

Olieverf op doek, 68,6 x 112,4 cm

Metropolitan Museum of Art, New York

Met zijn topografische stadsgezichten speelde Van Wittel in Italië een sleutelrol in de ontwikkeling van de zogenaamde veduteschilderkunst (‘veduta’ is Italiaans voor ‘uitzicht’). Van deze rijke schilderkunstige traditie is Giovanni Antonio Canal, beter bekend als Canaletto, de beroemdste representant geworden. Zijn stadsgezichten, zoals deze van het San Marcoplein in zijn woonplaats Venetië, herinneren door hun sterke perspectivische werking en de grote aandacht die hierin uitgaat naar zowel de architectuur als de stoffage sterk aan die van Van Wittel.

Het San Marcoplein in Venetië
← Ga terug