Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

27 september 2012: Groninger Museum verwerft een selectie uit de collectie Hofman Westerhof

 

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt:  De zilvercollectie van het Groninger Museum heeft een stevige uitbreiding gekregen met een selectie van voorwerpen uit de collectie Hofman-Westerhof. Hiervan heeft de Vereniging Rembrandt twee topstukken gesteund: een zilveren gordel en een kraankan. De vaasvormige kraankan is een groot en opvallend stuk kenmerkend voor de in Nederland populaire Marotstijl. De overdadige versiering kenmerkend voor Fries zilver komt ook in Gronings zilver regelmatig voor. De mannengordel uit de Hofmancollectie is bijzonder door zijn zeldzaamheid, kledingversierselen voor mannen zijn maar zelden bewaard gebleven. Juwelen vormden van oudsher een belangrijk marktsegment voor Nederlandse zilversmeden, maar uit de 17de eeuw bleef er bitter weinig van bewaard. Ze zijn vooral door schilderijen bekend. De zeldzame en bijzondere stukken versterken de omvangrijke zilvercollectie van het Groninger Museum in hoge mate.

Willem Hofman

Groningen, 1915 – Groningen, 2002

Zilvercollectie Hofman-Westerhof, 1610-1821

Zilver

Collectie Groninger Museum

De Groninger zenuwarts Willem A. Hofman (1915-2002) heeft zijn leven gewijd aan de Groninger zilversmidskunst. Hij verzamelde zilver met een grote passie, maar zocht ook in de Groninger archieven naar informatie. Decennia lang was hij, samen met de conservator Jan Hendrik Leopold van het Groninger Museum, dé kenner van Groninger zilver. In 1991 gaven hij en zijn vrouw hun collectie voor een periode van twintig jaar in bruikleen aan het Zilvermuseum in Schoonhoven. Daarna was het moment van uiteenvallen van de collectie. Het Groninger Museum kreeg de gelegenheid zijn verzameling met een groot aantal stukken uit te breiden. De keuze van het museum viel met name op stukken die de kwaliteit en veelzijdigheid van Groninger zilversmeden benadrukken.

Zilvercollectie Hofman-Westerhof, 1610-1821

Berent Albers (Nunnunckhoff)

Werkzaam 1617 tot na1631 Groningen, –

Gordel--verkleind-.jpg

Zilver

Collectie Groninger Museum

Aangekocht in 2012 met steun van de Vereniging Rembrandt

Deze maliëngordel werd opgebouwd uit 8-vormige schakels, met een kort en een lang deel, elk met een sluitstuk aan het uiteinde. Beide delen werden voorzien van het meestersteken BA van Berent Albers. Deze meester werkte van ongeveer 1617 tot en met 1630-31. Het lange stuk werd in 1624-25 en het korte stuk in 1625/26 voorzien van de Groninger keur aangebracht door de olderman van het gilde van goud- en zilversmeden. Deze was van juni tot juni in functie, vandaar dat een Groninger keur met twee jaartallen wordt aangegeven. Het ene paar sluitstukken is verbonden met een ring en het andere paar door haken en ogen die vastzitten aan een gegoten ring. Aan die ring kon desgewenst een mes worden gehangen.

Gordel--verkleind-.jpg

Berent Albers (Nunnunckhoff)

Werkzaam 1617 tot na1631 Groningen, –

Zilveren Mannengordel (detail), 1624-1626

Zilver

Collectie Groninger Museum

Aangekocht in 2012 met steun van de Vereniging Rembrandt

De sluitstukken van de gordel werden voorzien van een afbeelding van liggende putti in een Renaissance cartouche. Op de gordel staan de initialen IR. In de Groninger inboedels van Jacob Reyntiens (1646) als in die van kuiper Jacob Roelofs (1655) werd een zilveren gordel genoemd. Of de nu verworven gordel van één van hen was blijft natuurlijk onzeker omdat bij lang niet alle Groningers een inboedelinventaris bewaard bleef. Bovendien zullen meer dan twee Groningers de initialen IR gehad hebben. In elk geval is de nu verworven gordel voor een man bedoeld.

Zilveren Mannengordel (detail), 1624-1626

Thomas Muntinck I

Werkzaam 1641 tot na 1669 Groningen, –

Zilveren Vrouwengordel, circa 1650

Zilver

Collectie Groninger Museum

Het Groninger Museum verwierf in 1971 een prachtige maliëngordel voor een vrouw, in 1968 gevonden in de kop van Overijssel. Op twee plaatsen waren kettingen aan de gordel bevestigd, één voor vier sleutels en één voor een bestekkoker, die niet bewaard zijn. De gordel was, gelet op de inscriptie, bestemd voor Geertien Geers en later van Geertien Jacobs. De één erfde mogelijk de gordel van de ander. Groninger sieraden uit de 17de (en ook de 18de) eeuw zijn zeer zeldzaam. De meeste gordels die bekend zijn waren gemaakt voor een vrouw. Twee mooie Groninger gordels uit het Zilvermuseum en uit het Drents Museum demonstreren, net als dit exemplaar, dat de Groninger zilversmeden ook actief waren op de Drentse markt.

Zilveren Vrouwengordel, circa 1650

Anoniem

Portret van Jr Osebrant Clant op vijftigjarige leeftijd, 1611

Olieverf op paneel, 115 x 85 cm

Collectie Groninger Museum

Voor het Groninger Museum is de zeldzame gordel een prachtige aanwinst. Op oude schilderijen is een pracht aan sieraden te zien, waarvan vrijwel niets bewaard bleef. Een nog rijker versierde gordel is te zien op het portret van Jr Osebrant Clant van Menkemaborg uit 1611. Naast de gordel waaraan zijn degen hangt, droeg Clant ook nog een lange gouden ketting. Uiteraard droeg hij een zegelring en was het gevest van zijn zwaard van zilver. Hij was dan ook jonker en borgbewoner en geen ambachtsman. Maar uit boedelinventarissen van de stad Groningen bleek dat ambachtslieden ook zilveren gordels droegen.

Portret van Jr Osebrant Clant op vijftigjarige leeftijd, 1611

Thomas Muntinck II

Groningen, 1672 – Groningen, 1730

Zilveren kraankan, 1711-1712

Zilver, 34 x 19 x 15,5 cm

Collectie Groninger Museum

Aangekocht in 2012 met steun van de Vereniging Rembrandt

Een zilveren Kraankan in de vorm van een tuinvaas, rijk gedecoreerd met drijfwerk op een gegranuleerde ondergrond in de stijl van Daniël Marot, een uit Frankrijk afkomstige ontwerper die in de eerste decennia van de achttiende eeuw erg populair was in Nederland. De overdadige decoratie, die in Friesland veel voorkomt en in Groningen bepaald niet onbekend is, maakt de kraankan extra bijzonder. Minpuntje op de kraankan is het aangebrachte Engelse familiewapen. Dit wijst er op dat, zoals veel Nederlands zilver, de kraankan in de 19de eeuw naar Engeland is verscheept en door de nieuwe eigenaar is voorzien van zijn eigen familiewapens. In de laatste decennia is veel Nederlands zilver uit Engels bezit terug gekomen in ons land. Dit minpuntje vormt zo een stuk verzamelgeschiedenis.

Zilveren kraankan, 1711-1712

Reynier de Haan

Den Haag, 1712 – Den Haag, 1783

Zilveren kraankan, 1739

Zilver

Collectie Gemeentemuseum Den Haag

De stijl van Marot werd ongekend populair in Nederland. De symmetrische vaasvorm was kenmerkend voor die stijl. Kraankannen in de vorm van een vaas zijn kenmerkend voor Haags zilver. Hier een iets jonger voorbeeld, ook bekend uit Amsterdam, Leeuwarden en dus Groningen. Vaak zijn de vazen grotendeels van glad zilver. Het exemplaar van Thomas Muntinck is een zeldzaam voorbeeld van een geheel gedecoreerde vaasvorm. De Groninger kraankan laat zien dat deze stijl snel door Nederland verspreid werd. Maar de Groninger elite, zowel burgemeesters van de stad als Ommelander jonkers, kwamen net als de regenten van andere provincies, elk jaar in Den Haag voor talloze vergaderingen van de Staten Generaal.

Zilveren kraankan, 1739

Frerick van Halsema

Loppersum, 1682 – Wirdum, 1767

Zilveren Kraantjespot, 1710-1711

Zilver

Collectie Groninger Museum

Aangekocht in 1984 met steun van de Vereniging Rembrandt

De nieuw verworven Kraankan vertegenwoordigt een bijzonder type prestigieus zilver uit het begin van de 18de eeuw. De rijk gedecoreerde kan heeft een tegenhanger in de vorm van de grote kraantjespot van Frerick van Halsema. Deze overgedecoreerde kraankan kent drie prachtige kranen in de vorm van een dolfijn, bereden door putti. De kan staat op gegoten poten van krachtige hermen. Het deksel wordt bekroond door een geharnaste man met schild en speer. Het wapen op het schild is nog niet herkend. Het zou Zweeds kunnen zijn want de kraankan is in buitenlands bezit geweest en vanuit Zweden teruggekomen. Van Halsema was een succesvol zilversmid, die in later tijd een borg in de provincie Groningen wist te verwerven.

Zilveren Kraantjespot, 1710-1711
← Ga terug