Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

9 juli 2012: Dordrechts Museum verwerft schilderij van Willem de Zwart

 

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Willem de Zwart (1862-1931) stond lang bekend als een veelbelovend kunstenaar, en behoorde tot de jongste generatie schilders van de Haagse school. Aan het strand is een van de meest aansprekende werken uit De Zwarts' veelbelovende, vroege periode. Van hem is veel werk in Nederlandse openbare collecties aanwezig maar dit contrastrijke, puntige werk springt er uit: het heeft iets internationaals. De compositie die De Zwart in Aan het Strand hanteerde is zeer gewaagd en modern voor zijn tijd. Hij durfde het aan om het schip links resoluut af te snijden en plaatste de vrouw met parasol radicaal als een zwart silhouet op de voorgrond. De collectie van het Dordrechts Museum staat bekend om de vele verassende, vaak wat kleinere schilderijen van hoge kwaliteit. Deze aanwinst sluit daar mooi bij aan, specifiek bij de sterke collectie 19de-eeuwse schilderkunst van het museum.

Jacob Maris

Den Haag, 1837 – Karlsbad, 1899

Bomschuit op het Schevenigingse Strand

Olieverf op doek, 139,5 x 125,5 cm

Collectie Rijksmuseum, Amsterdam

De Zwart volgde van 1876 tot 1880 tekenlessen aan de Haagse kunstacademie en in 1877 nam Jacob Maris hem als leerling aan. Zoals het schilderij Bomschuit op het Scheveningse Strand van Maris illustreert liet De Zwart zich inspireren door zijn schilderstijl en onderwerpskeuze. De Zwart schilderde in die vroege jaren stillevens, dierstudies en landschappen in trant van de Haagse School. De jaren daarna, tussen 1880 en 1895, worden gezien als zijn meest vruchtbare periode. Na 1895 maakte zijn werk een terugval door, vermoedelijk door zijn onstabiele mentale gezondheid.

Bomschuit op het Schevenigingse Strand

Willem de Zwart

Den Haag, 1862 – 1931

Aan het strand, 1886

Olieverf op paneel, 27,5 x 23,5 cm

Collectie Dordrechts Museum

Aangekocht in 2011 met steun van de Vereniging Rembrandt

Aan het Strand kwam tot stand in een periode waarin het giste en kiemde in de kunst. In de jaren tachtig van de 19de eeuw accelereerde de vernieuwing en maakte de Nederlandse schilderkunst veranderingen door die de aanzet vormden voor het ontstaan van de moderne kunst. De Zwart wordt niet gezien als een vernieuwer maar dit schilderij bewijst dat hij wel degelijk iets van die vernieuwingen heeft meegekregen. Vooral de compositie is modern, door de vele afsnijdingen en de sterke kleurcontrasten.

Aan het strand, 1886

Jan Toorop

Poerworedjo, 1858-1928 – Den Haag, 1928

De heer Ahn en Annie Hall, ca. 1886

Olieverf op doek, 44,3 x 58,2 cm

Collectie Dordrechts Museum

Aan het strand werd gekocht door de Haagse verzamelaar Ernst Ahn (1838-1918). Ahn had veel contact met schilders uit Den Haag, waaronder De Zwarts' collega Jan Toorop. Het Dordrechts Museum bezit een prachtig dubbelportret van Toorop waarop hij Ahn samen met zijn vrouw Annie Toorop-Hall heeft afgebeeld. Het werd geschilderd in 1886, het jaar waarin De Zwart Aan het strand schilderde. In zijn memoires vertelt Toorop hoe belangrijk Ahn voor hem is geweest. Hij herkende als eerste zijn talent, zorgde ervoor dat hij naar de kunstacademie kon en bracht hem in contact met veel Haagse kunstenaars.

De heer Ahn en Annie Hall, ca. 1886

Jan Hendrik Weissenbruch

Den Haag, 1824 – Den Haag, 1903

Te Noorden bij Nieuwkoop, 1901

Olieverf op doek, 33 x 41 cm

Collecie Dordrechts Museum

Het schilderij Te Noorden bij Nieuwkoop is net als Aan het Strand bijna fotografisch door de gedurfde beelddoorsnijdingen, dwars door zeilen en schepen heen. Ook hier een donker silhouet - van een dam en een huis in een haakse hoek - resoluut en prominent op de voorgrond. Dit schilderij is niet vanuit een modernistische visie geschilderd en toch is het wonderlijk modern. Hedendaagse Nederlandse schilders zien in Weissenbruch een verre geestverwant en dit schilderij als iconisch voor de weergave van het Hollandse licht.

Te Noorden bij Nieuwkoop, 1901

George Hendrik Breitner

Rotterdam, 1857 – Amsterdam, 1923

De Singelbrug bij de Paleisstraat te Amsterdam, ca. 1896-1898

Olieverf op doek, 100 x 152 cm

Collectie Rijksmuseum, Amsterdam

Aan het Strand is duidelijk verwant aan het werk van Breitner, met wie De Zwart in de jaren 1884 en 1885 optrok. Net als De Zwart maakte Breitner gebruik van ongewone afsnijdingen. De vrouw op de voorgrond van dit schilderij is maar ten dele te zien, alsof ze in beweging is en zo uit het beeld kan stappen. Breitner schilderde dit werk naar een foto. Eerst schilderde hij de foto vrij precies na, later maakte hij van de straatmeid op de voorgrond de chique dame die er nu staat.

De Singelbrug bij de Paleisstraat te Amsterdam, ca. 1896-1898

Willem de Zwart

Den Haag, 1862 – 1931

Meisje met Japanse parasol, ca. 1891

Olieverf op doek, 83 x 51,5 cm

Collectie Gemeentemuseum Den Haag

In 1889 vestigde de Zwart zich aan de Beeklaan in Den Haag, waar verschillende kunstenaars in een kolonie bij elkaar woonden. Zijn werk veranderde daar van thematiek en bewoog zich steeds meer in de richting van het stedelijk impressionisme zoals we dat van Breitner kennen. Hij schilderde een serie figuurstukken, stadsgezichten en onderwerpen zoals wegarbeiders en wachtende koetsiers. Een mooi voorbeeld van zijn kunnen uit deze tijd is Meisje met Japanse Parasol (1891), net als Aan het Strand gedurfd van opzet en uitbundig van kleur, maar veel rauwer geschilderd.

Meisje met Japanse parasol, ca. 1891

Anton Mauve

Zaandam, 1838 – Arnhem, 1888

Bomschuit met sleeppaarden op het strand te Scheveningen, 1876

Olieverf op doek, 78,5 x 113 cm

Collectie Dordrechts Museum

Net als zijn collega’s van de Haagse School schilderde Mauve het vissersleven aan het strand. In Scheveningen, dat toen nog geen haven had, visten de families al generaties lang met hun bomschuiten. De ‘bommen’ lieten ze droogvallen op het strand. In het najaar werden ze voor de winter hoog het strand opgetrokken door drie of vier pannen paarden. Net zoals op Aan het Strand wordt de bomschuit hier resoluut afgesneden, waardoor het schilderij iets fotografisch krijgt.

Bomschuit met sleeppaarden op het strand te Scheveningen, 1876
← Ga terug