Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

17 juli 2013: Museum Boijmans Van Beuningen verwerft een drieluik uit 1410

 

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Het kleine drieluik is een even bijzonder als aantrekkelijk stuk, dat bij uitstek een zinvolle verrijking van de collectie in Museum Boijmans vormt. Met de aankoop van dit nieuw ontdekte triptiek versterkt Museum Boijmans Van Beuningen zijn bezit van een groep schilderijen uit de Zuidelijke Nederlanden uit de vijftiende eeuw van meesters als Van Eyck, Bosch, Bouts en Memling. Er bestaan nog slechts 20 à 30 schilderijen uit deze periode, die in de Nederlanden werden gemaakt. Aankopen op het gebied van oude kunst vinden sporadisch plaats en alleen als een werk ook permanent getoond zal worden in het museum. Een topstuk als dit triptiek zal vanaf nu dan ook altijd te zien zijn naast de enige Van Eyck in Nederlands bezit en het zeer vroege Norfolk triptiek.

In Museum Boijmans wordt de geschiedenis van de schilderkunst in de Lage Landen terecht als één geheel verzameld en getoond. Dat een dergelijke hoogtepunt van de schilderkunst uit deze regio in het gezelschap van de Norfolk triptiek en de enige Van Eyck benoorden de rivieren kan worden geplaatst, is een geweldige kans om zo de collectie Nederland als geheel te versterken. Het is een klein wonder dat een dergelijk stuk uit Italië mocht worden uitgevoerd, en de prijs is gezien de zeldzaamheid en kwaliteit van het werk bepaald bescheiden.
Dat het museum in deze moeilijke tijden zoiets durft, is uitstekend.
Goed is dat deze aankoop de waarde bewijst van serieuze tentoonstellingen, door bekwame conservatoren in samenspraak met deskundigen van buiten gemaakt.

Samenstelling: Friso Lammertse, conservator Museum Boijmans Van Beuningen

Onbekende meester (Brugge ?)

ca. 1410-1420

Drieluik met de balseming van Christus met op de zijvleugels Antonius (links) en Johannes de Doper (rechts)

Eikenhout, 31 x 31,9 cm (middenpaneel); 31 x 12,8 cm (zijpanelen)

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen

Aangekocht met steun van Vereniging Rembrandt in 2013

Op het middenluik omhelst Maria het dode lichaam van haar zoon terwijl Johannes de Evangelist haar ondersteunt en de andere drie Maria’s wenen. De mannen op de voorgrond balsemen het lijk met behulp van spatels. Op het linkerluik is de heilige Antonius te zien en op het rechterluik Johannes de Doper, die beiden vaak als beschermheilige van ziekenhuizen functioneerden. Het is daarom mogelijk dat het drieluik in opdracht van een hospitaal werd gemaakt. Het schilderij zit vol kleine details, zoals bijvoorbeeld de kameelharen mantel van Johannes de Doper die rechtsonder eindigt in een heus hoofd van een kameel.

Drieluik met de balseming van Christus met op de zijvleugels Antonius (links) en Johannes de Doper (rechts)

Onbekende meester (Zuidelijke Nederlanden, Luik of Maastricht?)

ca. 1410-1420

Christus als Man van Smarten, Christus en Maria, en heiligen (Norfolktriptiek)

33,1 x 32,9 cm (middenpaneel); 33,1 x 16,2 cm (zijpanelen)

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen

Al lang geldt het Norfolk-triptiek (genoemd naar de Engelse hertogen die het in de negentiende eeuw bezaten) als een van de topstukken van de verzameling oude meesters van het Rotterdamse museum. Het schilderij is, net als het nu verworven drieluik, een van de heel zeldzame bewaard gebleven voorbeelden van de schilderkunst uit de zuidelijke Nederlanden voordat de gebroeders Van Eyck rond 1425 op het toneel verschenen. Op basis van de afgebeelde heiligen vermoedt men dat het in Maastricht of Luik werd vervaardigd, dus dichtbij Maaseik de geboorteplaats van Hubert en Jan van Eyck.

Christus als Man van Smarten, Christus en Maria, en heiligen (Norfolktriptiek)

Jan van Eyck (?)

1425 - 1435

Drie Maria’s aan het graf

Paneel, 71,5 x 90 cm

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen

Dit schilderij is het enige werk van Van Eyck in een Nederlands museum. Van Eyck vestigde zich in 1425 in Brugge, kort nadat het nu verworven drieluik daar waarschijnlijk werd gemaakt. In ieder geval waren vergelijkbare schilderijen de basis waarop Van Eyck zijn revolutie in de schilderkunst kon  verwezenlijken. Kleine details zoals de  hagedis, symbool van Christus wederopstanding, links op de voorgrond geven aan hoe de schilder inhoudelijk voortborduurde op eerdere voorbeelden: op het drieluik zijn niet minder dan drie van deze dieren afgebeeld.

Drie Maria’s aan het graf

Meester van het retabel van Hakendover (werkzaam ca. 1395-ca. 1430)

ca. 1410-1430

De berouwvolle Petrus

Eikenhout, hoogte 34,6 cm

Collectie Rijksmuseum Amsterdam

Dit prachtige beeldje, een fragment van een veel groter altaarstuk, is toegeschreven aan de Meester van Hakendover, een beeldhouwer die in eerste decennia van de vijftiende eeuw in Brussel werkte, maar van wie wij de naam helaas niet weten. Hij had een groot en zeer invloedrijk atelier. Net als op het drieluik is  er een grote aandacht voor de weergave van de menselijke emoties.

De berouwvolle Petrus

Onbekende meester (Keulen ?)

ca. 1430

Portret van Lysbeth van Duvenvoorde

Perkament, 32,5 x 20,5 cm

Collectie Rijksmuseum Amsterdam (bruikleen van het Mauritshuis, Den Haag)

Lysbeth van Duvenvoorde liet zich met haar man Simon van Adrichem rond 1430 portretteren. Het portret van haar man is helaas verloren gegaan. Het echtpaar behoorde tot de Hollandse adel en bewoonde een kasteel in Beverwijk. De afbeelding van Lysbeth behoort tot de vroegste portretten uit de Noordelijke Nederlanden die bewaard zijn gebleven. Onlangs is vastgesteld dat de kunstenaar vermoedelijk uit Keulen afkomstig was of in ieder geval daar werd opgeleid.

Portret van Lysbeth van Duvenvoorde

Meester uit de Glasgow-Rouengroep

ca. 1420

Maria met kind op een weide, miniatuur uit een Getijdenboek volgens het gebruik van Rome

Perkament, 20,5 x 15,1 cm

Collectie Koninklijke Bibliotheek Den Haag

Dit getijdenboek ontstond vermoedelijk in Brugge rond dezelfde tijd dat daar waarschijnlijk ook het drieluik werd gemaakt. Terwijl er nog honderden miniaturen uit deze periode bewaard zijn gebleven, zijn er nog hooguit twintig tot dertig schilderijen op paneel uit de Zuidelijke Nederlanden overgeleverd. De miniaturen zijn daarom een uiterst belangrijke bron voor de kennis over de vroegste Nederlandse schilderkunst. Op basis van de grote overeenkomst met miniaturen in een ander getijdenboek uit Brugge (nu bibliotheek in Rouen) wordt het nieuw verworven drieluik in deze stad geplaatst..

Maria met kind op een weide, miniatuur uit een Getijdenboek volgens het gebruik van Rome

Creditline

De aankoop van het drieluik met De balseming van het lijk van Christus  werd mede mogelijk gemaakt door:

Vereniging Rembrandt

Mondriaan Fonds

Prins Bernhard Cultuurfonds

VSB Fonds

SNS REAAL Fonds

BankGiro Loterij

Creditline
← Ga terug