Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

23 september 2014: Het Dordrechts Museum verwerft een 17de eeuws keukeninterieur van Cornelis Bisschop

 

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: In de afgelopen 50 jaar heeft het Dordrechts Museum een zeer consequent aankoopbeleid gevoerd, waarmee zij een samenhangend en fraai overzicht heeft opgebouwd van Dordtse meesters uit de 17de, 18de en 19de eeuw: Ferdinand Bol, Samuel van Hoogstraten, Nicolaes Maes, de schildersfamilie Cuyp (Jacob Gerritsz., Benjamin en Aelbert), Arnold Houbraken, Aert Schouman, Abraham en Jacob van Strij, Johannes Schotel en Ary Scheffer, en ook kleinere meesters als Abraham Susenier en Abraham Bisschop. Veelal werken aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt.
Het nu gesteunde Keukeninterieur met een dienstmeid die een saus bereidt (1665) door Cornelis Bisschop (1630-1674) is misschien wel het meesterwerk van deze kleine en minder bekende Dordtse kunstenaar en past daarmee niet alleen naadloos in de tot nu toe opgebouwde collectie van het Dordrechts museum, maar voegt daar ook iets wezenlijks aan toe. De ongewone, zeer gedurfde compositie, ongetwijfeld geïnspireerd op werk van Nicolaes Maes, is origineel. Met alle doorkijkjes is dit stuk ook interessant in verband met het werk van Samuel van Hoogstraten (1627-1678), die zich in schilderijen en publicaties als geen ander bezighield met perspectief. De details, die na grondige schoonmaak van het schilderij veel beter te zien zullen zijn, zijn ook prachtig: een visstilleven vooraan, de geglazuurde kookpot en de witte Delftse plooischaal. Een mooi moment voor Dordrecht en ook voor Nederland als dit keukenstuk op wellicht dezelfde zaal zal hangen als de Luistervink door Nicolaes Maes, dat zeven jaar eerder werd geschilderd.

Keukeninterieur met een dienstmeid die een saus bereidt is aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt en haar BankGiro Loterij Aankoopfonds.

Samenstelling: Sander Paarlberg, conservator oude kunst, Dordrechts Museum

Cornelis Bisschop (Dordrecht 1630-1674 Dordrecht)

1668

Zelfportret als de Griekse schilder Zeuxis of Parrhasios

Olieverf op doek, 114 x 97 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht

Al sinds 1887 is Bisschops unieke zelfportret een van de topstukken in het Dordrechts Museum. Met het wegtrekken van een gordijn voor een schilderij verwijst de Dordtse meester naar een legendarische schilderwedstrijd tussen Zeuxis en Parrhasios, over levensecht schilderen. Bisschop kon dat als geen ander. Een goed voorbeeld van een interieur ontbrak nog in de collectie. De verfklodders op het palet in Bisschops linkerhand laten niet alleen het coloriet van dit zelfportret zien, het zijn ook exact de kleuren van het nieuwe keukenstuk.

Zelfportret als de Griekse schilder Zeuxis of Parrhasios

Cornelis Bisschop (Dordrecht 1630-1674 Dordrecht)

1650-1660

Mercurius en Argus

Olieverf op doek, 99,4 x 126,5 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht

In de collectie van het Dordrechts Museum zijn meerdere schilderijen van Bisschop aanwezig. Naast portretten ook een vroeg historiestuk. Deze mythologische voorstelling met Mercurius die Argus gaat onthoofden dateert uit de jaren 1650 en staat nog dicht bij het werk van zijn leermeester Ferdinand Bol (1616-1680). De nieuwe aanwinst laat zien hoe schatplichtig Bisschop was aan het werk van twee andere leerlingen van Rembrandt, ook uit Dordrecht: Nicolaes Maes (1634-1693) en Samuel van Hoogstraten (1627-1678).

Mercurius en Argus

Nicolaes Maes (Dordrecht 1634-1693 Amsterdam)

1657

De Luistervink

Olieverf op doek, 92 x 121 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht (bruikleen RCE)

Nicolaes Maes en Samuel van Hoogstraten experimenteerden al vóór Bisschop met de weergave van complexe interieurs met doorkijkjes. Ook de thematiek van huiselijke taferelen waarin dienstmeiden hun plichten doen (of juist verzaken) komt bij Maes vandaan. Bisschops keukeninterieur sluit dan ook fraai aan bij Maes’ bekende Luistervink uit 1657 in het Dordrechts Museum. Maar Maes voorzag zijn werk van dubbelzinnigheden en moralistische boodschappen. Bij Bisschop lijkt het vooral om huiselijke deugdzaamheid te gaan.

De Luistervink

Cornelis Bisschop (Dordrecht 1630-1674 Dordrecht)

1665

Keukeninterieur met een dienstmeid die een saus bereid

Olieverf op doek, 72,3 x 97,5 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2014.

Op de voorgrond is een dienstmeid bezig met het bereiden van een vissaus. Haar concentratie en prachtige, verstilde houding verlenen de meid een monumentaliteit die doet denken aan Vermeers beroemde Melkmeisje in het Rijksmuseum. Het keukeninterieur is complex opgebouwd met tal van doorkijkjes naar andere ruimtes en een prachtige lichtval. Een ruimte met een indrukwekkend perspectief. Pieter Teding van Berckhout bezocht in 1669 de ateliers van o.a. Vermeer, Dou en Bisschop en prees de laatste als ‘un excellent peijntre pour la perspectieve’.

Keukeninterieur met een dienstmeid die een saus bereid

Cornelis Bisschop (Dordrecht 1630-1674 Dordrecht)

1667

De Appelschilster

Olieverf op doek, 70 x 57 cm

Collectie Rijksmuseum, Amsterdam

Genrestukken van Cornelis Bisschop zijn schaars in Nederlandse musea. De fraaie Appelschilster uit 1667 in het Rijksmuseum toont net als het keukeninterieur het grote talent van Bisschop aan. Terwijl hij tegenwoordig weinig bekend is, had Bisschop in zijn eigen tijd een grote reputatie in binnen- en buitenland. De Appelschilster en het keukenstuk laten zien dat Bisschop terecht beschouwd kan worden als een van de ‘excellente’ genreschilders uit de Hollandse Gouden Eeuw.

De Appelschilster

Reinier Covijn (Antwerpen 1632-1681 Dordrecht)

Keukeninterieur

Olieverf op paneel, 36,3 x 41 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht

Bisschop is op zijn beurt ook van invloed geweest op andere kunstenaars in Dordrecht. Een klein paneeltje van Reinier Covijn in het Dordrechts Museum bewijst dat. Deze navolger van Maes heeft zich duidelijk door Bisschops keukeninterieur laten inspireren: hij neemt het linkerdeel van de compositie in spiegelbeeld over. Bisschop en Covijn kenden elkaar goed. Bisschop had zijn collega in 1662 zelfs gevraagd om voor hem te getuigen toen hij door een zilversmid was uitgemaakt voor ‘een hoere-kint als oock een schelm en vagabind’.

Keukeninterieur

Abraham Busschop (of Bisschop) (Dordrecht 1670-1730 Middelburg)

1708

Trompe-l’oeil plafondstuk met ‘De raaf die beroofd wordt van de veren waarmee hij zich had getooid’

Olieverf op doek, 166 x 194 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2011.

Cornelis Bisschop had twaalf kinderen waarvan er enkele meehielpen in zijn atelier in Dordrecht, vooral bij het maken van illusionistische ‘uytgesneden schilderijen’, een soort voorlopers van haardpoppen. Zoon Abraham werd in ieder geval ook opgeleid tot schilder en zou later bekendheid krijgen met decoratieve vogelstukken. Van hem kon het Dordrechts Museum in 2011 met steun van de Vereniging Rembrandt een prachtig plafondstuk verwerven. Zo keren verschillende belangwekkende werken van een echte schildersfamilie in Dordrecht terug.

Trompe-l’oeil plafondstuk met ‘De raaf die beroofd wordt van de veren waarmee hij zich had getooid’

Creditline

De aankoop van Keukeninterieur met een dienstmeid die een saus bereid voor het Dordrechts Museum is mede mogelijk gemaakt door:

De BankGiro Loterij

De Vereniging Rembrandt

Creditline
← Ga terug