Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

8 december 2014: Rijksmuseum Amsterdam verwerft een 16de eeuwse tekening van Matthijs Cock

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Met de veiling van de collectie van I.Q. Van Regteren Altena is het doek definitief gevallen voor één van de belangrijkste verzamelingen van tekeningen van oude meesters die ooit in Nederland zijn bijeengebracht. De Vereniging Rembrandt heeft daarom tot een ongewone procedure besloten, hierin gesteund door de Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit, door zelf te kopen en de musea vervolgens de tijd te geven de middelen voor het door hen verschuldigde eigen deel bijeen te brengen en terug te betalen. Een procedure die enigszins lijkt op de wijze van de veiling de Vos in 1883, toen de Vereniging haar debuut maakte en optimaal uit de rijkdom van de collectie De Vos kon putten, omdat zij daarbij op de veiling zelf kon toeslaan en de benodigde middelen daartoe voor kon schieten. De wijsheid van deze manier van werken is destijds wel gebleken.
Aan de drie grote prentenkabinetten is gevraagd welke bladen in de eerste van de vier veilingen hun grootste begeerte wekten en waarom. En zo heeft de Vereniging Rembrandt o.m. een studie voor een Bewening van de zeer zeldzame Jan Cornelisz Vermeyen (1500 - 1559), een van de grootste meesters van de noordelijke Renaissance en een ontwerp tekening voor een prent van Matthijs Cock (1505 - 1548) kunnen behouden voor het Nederlands openbaar kunstbezit. Beide bladen zijn inmiddels overgedragen aan het Rijksprentenkabinet.

Samenstelling: Marijn Schapelhouman, Senior conservator tekeningen Rijksmuseum Amsterdam

Matthys Cock (Antwerpen ca. 1509- ca. 1548)

ca. 1540

Kustlandschap met de Heilige Christoffel

Penseelpunt in bruin en zwart, bruin en grijs gewassen, 151 x 253 mm

Collectie Rijksprentenkabinet Amsterdam, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2014

Volgens Karel van Mander, die een korte biografie van Matthijs en Hieronymus Cock schreef, was Matthijs ‘d’ eerste die de Landtschappen op een beter manier begon te maken’. Daarmee bedoelde hij vermoedelijk dat Matthijs Cock  zijn landschappen met een consequent volgehouden perspectief uit een hoog standpunt weergaf. De tekening werd door Matthijs’ jongere broer Hieronymus in prent gebracht. Dit is de eerste eigenhandige tekening van Matthijs Cock in een openbare verzameling in Nederland.

Kustlandschap met de Heilige Christoffel

Hieronymus Cock (Antwerpen ca. 1510-1570)

ca. 1551-1558

Kustlandschap met Hero en Leander

Ets, 215 x 302 mm

Collectie Rijksprentenkabinet, Amsterdam

Voor deze prent nam Hieronymus Cock de tekening van Matthijs als uitgangspunt. De figuur van de heilige Christoffel verving hij door het mythologische liefdespaar Hero en Leander. Leander zwemt de Hellespont over om bij zijn geliefde Hero te kunnen zijn. Tijdens een stormnacht verdrinkt hij. De volgende ochtend vindt de ontroostbare Hero zijn lichaam op het strand. De prent laat aan alle zijden meer van het landschap zien dan Matthys’ tekening. Misschien is de tekening oorspronkelijk groter geweest, maar het kan ook zijn dat Hieronymus Cock de voorstelling naar eigen inzicht heeft uitgebreid.

Kustlandschap met Hero en Leander

Kopie naar Matthys Cock (Antwerpen ca. 1509- ca. 1548)

?

Rivierlandschap met watermolen

Penseel in grijs, pen in bruin en zwart, 166 x 278 mm

Collectie Rijksprentenkabinet Amsterdam

Lange tijd werd deze tekening beschouwd als een eigenhandig werk van Matthys Cock. Later bleek echter dat het Rivierlandschap met watermolen een herhaling is van een tekening in het Kupferstichkabinett der Staatliche Kunstsammlungen in Dresden. De tekening in Dresden toont meer – en beter gedefinieerde – details dan het exemplaar in Amsterdam. Overigens wordt ook de eigenhandigheid van het Dresdener landschap in twijfel getrokken. Het jaartal 1537 op de tekening in Amsterdam is een latere  toevoeging.

Rivierlandschap met watermolen

Pieter Brueghel de Oude (Brueghel ca. 1525-1569 Brussel)

1560

Landschap met konijnenjacht

Ets, 213 x 292 mm

Collectie Rijksprentenkabinet, Amsterdam

Pieter Brueghel de Oude ging voort op de weg die Matthys Cock als eerste had betreden. Ook hij  verbeeldde uitgestrekte berglandschappen op suggestieve wijze uit een hoog standpunt, en slaagde er bovendien beter dan de gebroeders Cock in, de menselijke figuren op natuurlijk wijze in het landschap te integreren. Het Landschap met konijnenjacht, de enige eigenhandige ets van Brueghel die we kennen, is uitgegeven door Hieronymus Cock.

Landschap met konijnenjacht

Creditline

De aankoop van de tekening Kustgezicht met Sint-Christoffel van Matthijs Cock voor het Rijksmuseum Amsterdam is mede mogelijk gemaakt door:

Rijksmuseum Amsterdam

De Vereniging Rembrandt

Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit

VSBfonds

Creditline
← Ga terug