Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

6 maart 2015: Museum Prinsenhof verwerft een 17de-eeuws kerkinterieur van Hendrick van Vliet

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Met het Gezicht in de Nieuwe Kerk te Delft met de memorietafel van Adriaen Teding van Berkhout uit 1661 is, met steun van het BankGiro Loterij Aankoopfonds van de Vereniging Rembrandt, misschien wel het mooiste werk van Hendrick van Vliet (1611/12 – 1675) nu door Museum Prinsenhof Delft aangekocht. Voor het museum en de Collectie Nederland vormt het een belangrijke aanwinst omdat op dit niveau de schilder in Nederlands openbaar bezit nog niet vertegenwoordigd was. Hendrick van Vliet had zich aanvankelijk ontwikkeld tot succesvol portretschilder. In 1998 wist Museum Prinsenhof Delft met steun van de Vereniging Rembrandt het groepsportret van de familie Van der Dussen te verwerven, dat een uitstekend beeld verschaft van Van Vliet’s activiteiten op dat gebied. Vanaf ongeveer 1651 waagde Van Vliet zich ook aan het schilderen van kerkinterieurs.
In de jaren 1650-1660 vonden in Delft spectaculaire artistieke ontwikkelingen plaats, vooral in de weergave van interieurs van kerken en paleizen. Waar schilders tot 1650, met uitzondering van Pieter Saenredam, bijna uitsluitend imaginaire kerken en gebouwen hadden geschilderd, ontstonden vanaf dat jaar juist schilderijen van bestaande kerken. Vooral de Oude en de Nieuwe Kerk te Delft vormden een bijna onuitputtelijke inspiratiebron.
Met de verwerving is dit schilderij, dat sinds 1953 als bruikleen in Museum Prinsenhof te zien was, nu voor altijd voor het museum en de openbare kunstcollectie behouden.

Samenstelling: Anita Jansen, hoofd collecties Museum Prinsenhof Delft

Hendrick van Vliet (1612 – 1675)

1661

Gezicht in de Nieuwe Kerk te Delft met de memorietafel van Adriaen Teding van Berkhout (1571-1620)

Olieverf op doek, 100 x 112 cm

Collectie Museum Prinsenhof Delft, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2014.

Mr. Paulus Teding van Berkhout geeft in 1661 opdracht aan Hendrick van Vliet om dit unieke kerkinterieur te vervaardigen, ter nagedachtenis aan zijn vader Adriaen. Van Vliet schildert dit ontroerende interieur van de Nieuwe Kerk, waarin allerlei details verwijzen naar de overledene. Middenvoor zien we de grafsteen waaronder Adriaen begraven ligt. De man in de opvallende rode mantel bestudeert de epitaaf ter nagedachtenis van de vader. Na 1661 is dit schilderij via vererving steeds in eigendom van de familie gebleven.

Gezicht in de Nieuwe Kerk te Delft met de memorietafel van Adriaen Teding van Berkhout (1571-1620)

Jan Anthonisz. Van Ravesteyn (ca. 1572 – 1657)

1620

Portret van Mr. Adriaen Teding van Berkhout (1571-1620)

Olieverf op paneel, 71 x 64 cm

Collectie Stichting Teding van Berkhout

Mr. Adriaen Teding van Berkhout is raadsheer aan het Hof van Holland, lid van de Raad van State en succesvol als zakenman. Hij handelt onder meer in aandelen van de VOC. In 1604 vestigt hij zich in Delft, na zijn huwelijk met Margaretha van Beresteyn, een dochter van de Delftse bierbrouwer en regent Paulus van Beresteyn. Veertig jaar na zijn overlijden laat zijn zoon Paulus het bijzondere “Gezicht in de Nieuwe Kerk te Delft” schilderen als eerbetoon aan zijn vader.

Portret van Mr. Adriaen Teding van Berkhout (1571-1620)

Anoniem

ca. 1620

De memorietafel van Adriaen Teding van Berkhout in de Nieuwe Kerk te Delft

Marmer, 300 x 155 x 35

Collectie Nieuwe Kerk Delft

De Latijnse tekst op deze marmeren epitaaf begint met de woorden “… Memoriae sacrum Hadriani Berckhoutii …”. Adriaan Teding van Berkhout wordt na zijn dood in 1620 begraven in de Nieuwe kerk in Delft. Schuin boven zijn graf wordt aan een zuil deze imposante memorietafel geplaatst. In zijn kerkinterieur schildert Hendrick van Vliet een zeer nauwkeurige kopie van het gedenkbord. In de Nieuwe Kerk is de originele memorietafel nog altijd op dezelfde plek te zien.

De memorietafel van Adriaen Teding van Berkhout in de Nieuwe Kerk te Delft

Hendrick van Vliet (1612 – 1675)

1640

Portret van de familie Van der Dussen

Olieverf op doek, 159 × 210 cm

Collectie Museum Prinsenhof Delft, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 1998.

Hendrick van Vliet wordt opgeleid in het atelier van de beroemde portretschilder Michiel van Mierevelt. Deze laatste bezit een monopoliepositie op de Delftse - en nationale portretmarkt, waardoor het voor jonge meesters als Van Vliet lastig is een eigen clientèle op te bouwen. Toch weet Hendrick zich uitstekend te manifesteren als portrettist op de markt. In 1640 schildert hij, nog geen 30 jaar oud, het fraaiste en belangrijkste werk uit zijn portretoeuvre:  “Het gezin van Michiel van der Dussen”.

Portret van de familie Van der Dussen

Hendrick van Vliet (1612 – 1675)

ca. 1670-1675

Interieur van de Nieuwe Kerk te Delft

Olieverf op doek, 96 x 81 cm

Collectie Museum Prinsenhof Delft

Omdat zijn portret-carrière hem vermoedelijk onvoldoende oplevert richt Van Vliet zich begin jaren vijftig op het populaire nieuwe genre van het kerkinterieur. Inspiratie vindt hij bij vernieuwers als Gerard Houckgeest en Emanuel Witte. Zijn vroegste architectuurstuk dateert uit 1652 en vervolgens groeit Hendrick uit tot één van de belangrijkste vertegenwoordigers van dit genre. Uit zijn hoge productie – tot aan zijn dood in 1675 schildert hij meer dan 220 kerkinterieurs – is af te leiden, dat zijn “perspectiven” zeer in trek waren.

Interieur van de Nieuwe Kerk te Delft

Hendrick van Vliet (1612 – 1675)

Interieur van de Nieuwe Kerk te Delft met het grafmonument van Willem van Oranje

Olieverf op doek, 100,5 × 91 cm

Collectie Museum Prinsenhof Delft, in permanente bruikleen van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

In de kerkinterieurs van Hendrick van Vliet spelen de Oude en Nieuwe kerk uit Delft vrijwel altijd de hoofdrol. Dit schilderij toont de zuidelijke kooromgang van de Nieuwe Kerk. Langs de pijlers is nog net een hoek van de tombe van Willem van Oranje zichtbaar. Om een spannend doorkijkje te creëren schildert Van Vliet rechts een overtuigend ‘trompe l’oeil’ gordijn. Dergelijke staaltjes van gezichtsbedrog zijn in de jaren vijftig zeer populair onder Delftse meesters.

Interieur van de Nieuwe Kerk te Delft met het grafmonument van Willem van Oranje

Gerard Houckgeest (1600-1661)

1642

Interieur van een renaissancekerk

Olieverf op doek, 145 × 169 cm

Collectie Museum Prinsenhof Delft

Gerard Houckgeest legt zich aanvankelijk toe op het schilderen van gefantaseerde kerkinterieurs. Rond 1650 stapt hij vrij plotseling over op het schilderen van realistische kerkinterieurs waarbij ook het perspectief en de lichtweergave ingrijpend veranderen. Houckgeest wordt daarmee één van de grote vernieuwers van dit genre. Dit kerkinterieur uit 1642 is een mooi voorbeeld van zijn vroege, Italiaans aandoende kerken. Door de horizon laag te plaatsen kan de kijker zich voorstellen dat hij zelf deel uitmaakt van de weergegeven ruimte.

Interieur van een renaissancekerk

Creditline

De aankoop van het Gezicht in de Nieuwe Kerk te Delft door Museum Prinsenhof Delft werd mede mogelijk gemaakt door:

Vereniging Rembrandt

BankGiro Loterij

Mondriaan Fonds

VSBfonds

Fonds 1818

Creditline
← Ga terug