Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

23 april 2015: Gemeentemuseum Den Haag verwerft twee 17de-eeuwse bloemenhouders

 

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: De Vereniging Rembrandt heeft het Gemeentemuseum Den Haag mede ondersteund bij de aankoop van twee zeventiende-eeuwse bloemenhouders in de vorm van een man en vrouw. De bloemhouders zijn ontstaan in een van de beroemdste plateelbakkerijen uit Delft, de Grieksche A, die hiermee een experimenteel nieuw model uitprobeerde.
Figuurplastieken van deze grootte zullen een tour de force voor de fabriek de Grieksche A hebben betekend, ook al behoorde deze fabriek, ook technisch gezien, tot de allerbeste in Delft. Dat toont zich onder meer in de nog wat naïeve weergave van de gezichten en proporties van de figuren wat in zekere zin ook weer de charme van een dergelijk gedurfde en vernieuwende vorm uitmaakt. Met deze aankoop kan het verhaal over de ontwikkeling en bloei van de Delfse aardewerkproductie weer zoveel beter verteld worden.

Samenstelling: Suzanne Lambooy, conservator Gemeentemuseum Den Haag

Delft, De Grieksche A, AK merk van eigenaar Adrianus Kocx (1687-1701)

ca. 1690

Stel bloemenhouders in de vorm van een man en vrouw met ieder een mand in de armen, ‘Willem en Mary’

Tinglazuuraardewerk, hoogte 41,5 cm.

Collectie Gemeentemuseum Den Haag, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2014

Gekleed naar het Nederlands-Engelse modebeeld van die tijd draagt de man een Japonse rock en de vrouw een mantua (japon) met sleep, zoals bekend in koninklijke kringen en bij de elite. In combinatie met de exclusieve juwelen en haardracht is het museum overtuigd dat dit verfijnde stel stadhouder Willem III (1650-1702) en zijn echtenote Mary Stuart (1662-1695) verbeelden.
De Delftse plateelbakkerij De Grieksche A is in de zeventiende eeuw hofleverancier van blauwwitte pronkstukken voor de Nederlandse en Engelse paleizen van het stadhouderlijk koningspaar. Door de aanwezigheid van het merk op dit stel figuren kan de productieplaats én de datering met zekerheid worden vastgesteld.

Stel bloemenhouders in de vorm van een man en vrouw met ieder een mand in de armen, ‘Willem en Mary’

Delft, De Grieksche A, AK merk van eigenaar Adrianus Kocx (1687-1701)

ca. 1690

Stel bloemenhouders in de vorm van een man en vrouw met ieder een mand in de armen, ‘Willem en Mary’

Tinglazuuraardewerk, hoogte 41,5 cm.

Collectie Gemeentemuseum Den Haag, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2014

Willem en Mary zijn naast liefhebbers van Delfts aardewerk ook enthousiaste verzamelaars van de exotische bloemen waarmee dergelijke vazen gevuld worden. Het kweken van kostbare bloemen zoals anemonen, anjers, aurikels, ranonkels en tulpen is in de zeventiende eeuw geliefd bij menig vorst en vorstin in Europa. De sierlijke blauwwitte manden en bloemenvazen die de vindingrijke plateelbakkers in Delft vervaardigen, zijn inmiddels uitgegroeid tot nationale iconen van Nederland.

Stel bloemenhouders in de vorm van een man en vrouw met ieder een mand in de armen, ‘Willem en Mary’

Anoniem

1675-1702

Japonse rock, mogelijk toebehoord aan koning-stadhouder Willem III

Oorspronkelijk paarse zijde ingeweven met bloemen van gouddraad, lengte 154 cm.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam

De Japonse rock is een overslagmantel waarvan het model van een Japanse kimono is afgeleid. Deze kamerjas van zijde of sits is geen formele kleding, maar was wel geliefd onder de hoogste elite als huisdracht. De chinoiseriedecoratie met bloempatronen op de jas van de Delftse figuur verwijst naar de rijke decoratiepatronen van porselein en textiel die bekend werden door de invoer van deze Aziatische luxegoederen naar Nederland door de VOC. De Japonse rock wordt zoals gebruikelijk gecomplementeerd met een ‘cravate’ van fijn kant.

Japonse rock, mogelijk toebehoord aan koning-stadhouder Willem III

Jacob Gole (1660-1737)

1688-1724

Portret van Maria II Stuart

Gravure, 25,2 x 18,3 cm.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam

De vrouwfiguur van Delfts aardewerk draagt een japon die bekend is als mantua. De japon deed zijn intrede aan het Nederlandse en Engelse hof in de jaren zeventig van de zeventiende eeuw en was rond 1690 het belangrijkste kledingstuk voor vrouwen. Mary II is veelvuldig als prinses en als koningin op prenten afgebeeld gekleed in een mantua en met een fontange haardracht. In de keramische uitvoering heeft de plateelbakker de sleep drastisch moeten inkorten, het materiaal leent zich immers niet voor lange, dunne uiteinden. Op de rug zijn in het aardewerk platte vastgenaaide plooien in reliëf uitgebeeld.

Portret van Maria II Stuart

Delft, niet gemerkt

1695-1700

Borstbeeld van koning-stadhouder Willem III

Tinglazuuraardewerk, hoogte 41,5 cm.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam

Prinses Mary, de echtgenote van Willem III, had een stimulerende rol bij de ontwikkeling van Delfts aardewerk. Tijdens haar verblijf in Holland is haar belangstelling voor het blauwwitte aardewerk ontstaan. In een lofdicht van predikant Jan d’Outrein (1662-1722) uit 1700, geschreven vijf jaar na haar overlijden, wordt Mary’s voorliefde voor deze Delftse ‘kunst’ bejubeld. De ‘fraaje vinding’ van het verfijnde Delfts aardewerk was dan ook verzekerd van ‘’s Koninginnes gonst’. Of Delft ooit koninklijk bezoek heeft ontvangen van Willem en Mary in verband met aankopen van Delfts aardewerk is onbekend. Wel weten we dat zij orders plaatsten bij De Grieksche A. Zo is er een rekening uit 1695 bewaard gebleven voor Delfts aardewerk uit deze bakkerij onder de toenmalige eigenaar Adrianus Kocx, op naam van wijlen de koningin, ‘her late Majesty’.

Borstbeeld van koning-stadhouder Willem III

Delft, De Grieksche A, AK merk van eigenaar Adrianus Kocx (1687-1701)

1687-1701

Stel bloemenhouders in de vorm van vrouwen met manden op het hoofd

Tinglazuuraardewerk, hoogte 47 cm.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam

Volgens de inventaris van paleis Honselaarsdijk (1694-1702) bezat Mary in haar galerij vier bloemenhouders in de vorm van vrouwen met manden op het hoofd: ‘[…] vier vrouwtjes met bennetjes [manden] op het hooft […]’. Aangezien deze vorm het meest verwant is aan het aangekochte stel bloemenhouders, zou het niet verwonderlijk zijn als dit stel eveneens tot hun bezit behoorde. Plateelbakkerij De Grieksche A leverde in ieder geval tot haar overlijden in 1695 bewijsbaar bloemenhouders aan Mary II.

Stel bloemenhouders in de vorm van vrouwen met manden op het hoofd

Delft, niet gemerkt

Circa 1700

Bloemenhouder in de vorm van de oosterse godin Guanyin

Tinglazuuraardewerk, hoogte 41,5 cm.

Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis Brussel

De bloemenhouders in de vorm van een eigentijds zeventiende-eeuws echtpaar zijn een nieuw ontdekt model binnen het assortiment Delfts aardewerk van zowel bloemenvazen als plastieken. Naast dit stel zijn slechts vijf, anders gemodelleerde, zeventiende-eeuwse modellen bekend van bloemenhouders in de vorm van plastieken: een vrouw met mand op het hoofd (voorgaande afbeelding); deze Oosterse godin Guanyin met tuiten; en drie andere typen Oosterse figuren.
De grote levendigheid in de modellering, voor zover dat kan in dit materiaal, maakt het door het Gemeentemuseum Den Haag verworven paar tot een van de meest realistische voorbeelden van Delfts aardewerk plastieken.

Bloemenhouder in de vorm van de oosterse godin Guanyin

Creditline

De aankoop van het Stel bloemenhouders door het Gemeentemuseum Den Haag is mede mogelijk gemaakt door:

Vereniging Rembrandt

Mondriaan Fonds

VSBfonds

Hendrik Muller Fonds

Vrienden van het Gemeentemuseum

Creditline
← Ga terug