Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

7 mei 2015: Museum Boijmans Van Beuningen presenteert unieke figuurstudie van Abraham Bloemaert

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Tijdens de eerste veiling van de collectie van I.Q. Van Regteren Altena zijn op initiatief van de Vereniging Rembrandt zes belangrijke bladen voor Nederland bewaard. Zo ook een tekening van Abraham Bloemaert (1564-1651) die inmiddels is overgedragen met de maximale schenking van 50% aan Museum Boijmans Van Beuningen. De tekening Liggend mannelijk naakt, studie voor de Bewening van Christus (ca. 1625) is een figuurstudie die Bloemaert maakte voordat hij begon aan het definitieve ontwerp voor het schilderij De bewening van Christus. De ontwerptekening, de zogenaamde vidimus, werd al eerder in 2001 met steun van de Vereniging Rembrandt door Museum Boijmans Van Beuningen aangekocht. Ook het schilderij is in de collectie van Boijmans. Daarmee zijn nu de twee tekeningen en het schilderij voor het eerst bij elkaar te zien in de tekeningententoonstelling Van Bosch tot Bloemaert.

Abraham Bloemaerts Liggend mannelijk naakt, studie voor de Bewening van Christus is verworven met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Stortenbeker Fonds, de Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit, de Stichting Boijmans Van Beuningen, het Prins Bernhard Cultuurfonds (mede dankzij het Breeman Talle Fonds) en het VSBfonds.

Samenstelling: Albert Elen, Senior conservator tekeningen en prenten Museum Boijmans Van Beuningen

Abraham Bloemaert (Gorinchem 1566-1651 Utrecht)

ca. 1625

Studie van een liggende naakte man en een deelstudie van zijn benen en voeten (voor de Bewening van Christus)

Zwart krijt, gedoezeld, wit gehoogd, 146 × 263 mm

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2014

Deze tekening was een belangrijk desideratum van het museum en algemeen werd verwacht dat getracht zou worden hem te verwerven op de veiling I.Q. van Regteren Altena op 10 juli 2014. En zo geschiedde. Het is namelijk een voorstudie voor de figuur van de liggende Christus in het grote schilderij De bewening van Christus van Bloemaert uit circa 1625 in Museum Boijmans Van Beuningen. Bloemaert tekende twee varianten voor de houding van Christus’ voeten, waarvan hij de bovenste verwerkte in de definitieve ontwerptekening met de gehele compositie, die zich ook in de museumcollectie bevindt, en in het uiteindelijke schilderij.

Studie van een liggende naakte man en een deelstudie van zijn benen en voeten (voor de Bewening van Christus)

Abraham Bloemaert (Gorinchem 1566-1651 Utrecht)

ca. 1625

De bewening van Christus

Zwart krijt, pen in bruin, bruin gewassen, wit gehoogd, kwadratuur in zwart krijt, 231 x 378 mm

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2001

In deze compositietekening is een aparte figuurstudie van de liggende Christus verwerkt. De houding van het hoofd en de rechterhand zijn gewijzigd. Het is niet een zelfstandige tekening, maar een vidimus, de compositietekening voor het gelijknamige schilderij, die ter goedkeuring aan de opdrachtgever werd voorgelegd. Het blad is daarna gekwadreerd voor het op schaal overbrengen van de voorstelling op het te beschilderen doek. Beide tekeningen, samen met een eerste getekende opzet van de voorstelling, nu in het Louvre, geven een goede indruk van het creatieve proces in het kunstenaarsatelier. Een combinatie als deze is uitzonderlijk en van groot kunsthistorisch belang.

De bewening van Christus

Abraham Bloemaert (Gorinchem 1566-1651 Utrecht)

ca. 1625

De bewening van Christus

Olieverf op doek, 127 x 169,5 cm

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen

Dit schilderij is het resultaat van zorgvuldige voorbereiding met tekeningen. Van de voortekeningen zijn er drie bewaard gebleven, waarvan twee in het museum zelf, een studie van de liggende Christus en een vidimus, de laatste ontwerptekening van de gehele voorstelling. Tijdens het schilderen zijn nog laatste kleine veranderingen aangebracht ten opzichte van de vidimus, zoals de stralenkrans achter Christus’ hoofd, die vervangen is door een nimbus, en het hoofd van Maria Magdalena, die Christus’ hand niet kust maar er haar hoofd tegenaan gedrukt houdt. Deze laatste aanpassing werd waarschijnlijk passender gevonden en mogelijk op verzoek van de opdrachtgever uitgevoerd.

De bewening van Christus

Jacob Matham (Haarlem 1571-1631)

1607

De bewening van Christus

Gravure, 170 x 215 mm

Collectie Rijksprentenkabinet Amsterdam

Deze prent van Matham is waarschijnlijk een inspiratiebron geweest voor Bloemaert toen hij opdracht kreeg om een Bewening van Christus te schilderen. De compositie van zijn schilderij (en de vidimus) vertoont treffende gelijkenis met Mathams voorstelling, zowel in de plaatsing van de figuurgroep op de voorgrond met een doorkijk naar een toegang rechtsachter, als in de houding van de liggende Christus met zijn door Maria Magdalena opgehouden linkerhand. Als we kijken naar zijn voeten, dan zien we dat Bloemaert de kruiselingse houding (de linkervoet over de rechtervoet geslagen) in zijn figuurstudie globaal heeft overgenomen, om deze daarna te variëren.

De bewening van Christus

Cornelis Cort (Hoorn of Edam 1533? - Rome 1578) (naar Taddeo Zuccaro)

1567

De bewening van Christus

Gravure, 362 x 259 mm

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen

Deze prent moeten zowel Jacob Matham als Abraham Bloemaert gekend hebben. De graveur Cort werkte in 1567, het jaar van uitgave van de prent, in Venetië, maar had contacten in de Nederlanden. Bloemaert heeft kunnen putten uit een rijke beeldtraditie, waarvan deze prent en die van Matham voor hem vrij recente, dus moderne voorbeelden waren. Naast de houding van Christus met Maria Magdalena aan zijn linkerhand, valt de houding van zijn neerhangende rechterarm op, met de hand naar beneden, die door Bloemaert is overgenomen. Inspiratie opdoen was echter slechts het begin, daarna kwam ambitie, het willen overtreffen van voorgangers.

De bewening van Christus

Creditline

De aankoop van Studie van een liggende naakte man werd mede mogelijk gemaakt door:

Vereniging Rembrandt

Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit

Prins Bernhard Cultuurfonds

VSBfonds

Creditline
← Ga terug