Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

5 juni 2015: Het Rijksmuseum presenteert 46 aqaurellen van J.A. Knip

 

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Met de aankoop van 46 aquarellen van Josephus Augustus Knip (1777-1847) door het Amsterdamse Rijksprentenkabinet is deze belangrijke verzameling voor Nederland behouden. De werken geven een beeld van het leven in en om Rome in het begin van de negentiende eeuw. De techniek en de voorstelling zijn van hoge kwaliteit. Van de Nederlandse kunstenaars die in het begin van de negentiende eeuw naar Italië reisden behoort Knip tot de top.
In 1940 werden de  aquarellen van Knip geveild. Een deel kwam terecht in de privé collectie van I.Q. Van Regteren Altena. (1899 – 1980) De andere tekeningen uit de verzameling van Knip uit die tijd zijn in het bezit van het Rijksmuseum Amsterdam en Museum Boijmans Van Beuningen.
Knip ontving als eerste Nederlandse kunstenaar de Prix de Rome, toegekend door koning Lodewijk Napoleon. Daardoor kon hij van november 1809 tot september 1812 in Italië verblijven. Hij maakte zijn aquarellen van stadsgezichten en landschappen  voornamelijk in Rome en omgeving.  Bijzonder zijn de bladen met panoramische gezichten, die aan elkaar gelegd kunnen worden. Knip gebruikte deze aquarellen als basis voor zijn  grote tekeningen en schilderijen. Dat verklaart ook de goede staat van de bladen, omdat het materiaal voor Knip van groot belang was en niet bestemd voor de verkoop.
De aankoop werd mede mogelijk gemaakt door de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Hendrik de Jong Fonds en haar Liente Dons Fonds. Met de aankoop van deze 46 tekeningen is de laatste groep aquarellen van J.A Knip nu aan de Collectie Nederland toegevoegd, een belangrijke missie van de Vereniging Rembrandt.

Samenstelling: Marijn Schapelhouman, Senior conservator tekeningen Rijksmuseum Amsterdam

Josephus Augustus Knip (Tilburg 1777-1847 Berlicum)

1818

De Golf van Napels met op de achtergrond het eiland Ischia

Olieverf op doek, 90 x 109 cm

Collectie Rijksmuseum Amsterdam

De traditionele titel van dit schilderij heeft slechts betrekking op wat in de verte te zien is: een glimp van de Golf van Napels en het bergachtige eiland Ischia. Voor het overige is dit een ‘capriccio’, een fantasiegezicht met een samenraapsel van  motieven die Knip ontleende aan de modellen die hij in zijn romeinse jaren had getekend. Uiterst links op de voorgrond is een fragment van het Colosseum zichtbaar. Wat meer naar rechts bevindt zich een ruïne met een viertal gemetselde bogen: een overblijfsel van de talrijke aquaducten die in de oudheid de stad Rome van drinkwater voorzagen. Hoog op de rotsen tekenen zich de kerk en het klooster van Santi Quattro Coronati tegen de lucht af; rechts op de voorgrond ligt een Corinthisch kapiteel. Zowel het stuk aquaduct als de kerk en het kapiteel zijn terug te vinden op Knips studies die het Rijksmuseum onlangs verwierf.

De Golf van Napels met op de achtergrond het eiland Ischia

Josephus Augustus Knip (Tilburg 1777-1847 Berlicum)

Ca. 1809-1812

Drie kapitelen in de Villa Mattei, Rome

Grafiet, penseel in grijs en waterverf, 148 x 514 mm

Aangekocht met steun van Gerhards Fonds/Rijksmuseum Fonds, de Vereniging Rembrandt, het VSBfonds en het Mondriaan Fonds in 2013.

De Villa Mattei (nu Villa Celimontana) werd in de 16de eeuw aangelegd op de plaats van een oude wijngaard tegen de westelijke helling van de berg Caelius. In Knips tijd verkeerde het park in verwaarloosde staat. Her en der verspreid lagen antieke bouwfragmenten. Het kapiteel links op dit studieblad gebruikte Knip als voorgrondvulling in zijn schilderij in het Rijksmuseum

Drie kapitelen in de Villa Mattei, Rome

Josephus Augustus Knip (Tilburg 1777-1847 Berlicum)

Ca. 1809-1812

De kerk en het klooster van de Quattro Santi Coronati in Rome

Grafiet, penseel in grijs en waterverf, op lichtblauw papier

Aangekocht met steun van Gerhards Fonds/Rijksmuseum Fonds, de Vereniging Rembrandt, het VSBfonds en het Mondriaan Fonds in 2013.

Dit in Rome getekende ‘model’ – zo noemde Knip zijn in Italië vervaardigde studies – is in zijn geheel terug te vinden op het schilderij uit 1818 in het Rijksmuseum: het ligt rechts hoog op de rotsen. Het complex oogt nauwelijks als een kerk; het heeft meer weg van een schier onneembare middeleeuwse burcht. De ‘Vier gekroonde heiligen’ aan wie de kerk is gewijd, zouden volgens de legende vier beeldhouwers zijn geweest die weigerden een heidens afgodsbeeld te maken. Ze werden gemarteld door hun ijzeren kronen met scherpe punten op het hoofd te zetten.

De kerk en het klooster van de Quattro Santi Coronati in Rome

Josephus Augustus Knip (Tilburg 1777-1847 Berlicum)

Ca. 1810-1812

Gezicht vanuit Genzano op Arriccia

Grafiet, penseel in grijs en waterverf, op twee bladen, 358 x 506 mm en 367 x 508 mm

Aangekocht met steun van Gerhards Fonds / Rijksmuseum Fonds, de Vereniging Rembrandt, het VSBfonds en het Mondriaan Fonds in 2013.

Evenals veel van zijn kunstbroeders ontvluchtte Knip in de zomermaanden de benauwde hitte van  Rome en trok hij naar de bergen ten oosten van de Eeuwige Stad. Deze twee bladen sluiten bij elkaar aan en vormen samen een van de mooiste panoramische landschappen die Knip in Italië tekende. Op het rechter blad is het stadje Arriccia te zien, gedomineerd door de koepel van de kerk van Santa Maria dell’ Annunziata, ontworpen door Bernini. De leeg gelaten voorgrond vulde Knip later met twee ‘close-ups’ van een antieke geplaveide weg, waarschijnlijk de Via Appia. Knip combineerde wel vaker studies die geen verband met elkaar houden in een en dezelfde tekening.

Gezicht vanuit Genzano op Arriccia

Josephus Augustus Knip (Tilburg 1777-1847 Berlicum)

Ca. 1809-1812

De Aureliaanse Muur in Rome

Grafiet, penseel in grijs en waterverf, 368 x 502 mm

Aangekocht met steun van Gerhards Fonds / Rijksmuseum Fonds, de Vereniging Rembrandt, het VSBfonds en het Mondriaan Fonds in 2013.

Met de bouw van deze 18 kilometer lange verdedigingsmuur, die de invallen der barbaren moest stuiten, werd begonnen onder het bewind van keizer Aurelianus (270-275); vandaar de naam. Ook heden ten dage staan nog grote delen van de muur overeind. Door een laag standpunt te kiezen benadrukte Knip de massaliteit van het bouwwerk. Op zijn tekening schreef Knip: deese wegh is altoos beset met driften van ossen. Het vroeg 19de-eeuwse Rome had zo zijn eigen verkeersproblemen.

De Aureliaanse Muur in Rome

Josephus Augustus Knip (Tilburg 1777-1847 Berlicum)

Ca. 1809-1812

Begroeide rotsen

Grafiet, penseel in grijs en waterverf, 365 x 504 mm

Aangekocht met steun van Gerhards Fonds / Rijksmuseum Fonds, de Vereniging Rembrandt, het VSBfonds en het Mondriaan Fonds in 2013.

Een stuk of wat begroeide rotsen, een paar cipressen en andere bomen, in omtrekken getekend, dat is alles. Bij Knip is minder vaak meer: hoe simpeler het motief, des te indrukwekkender de tekening. Doorgaans noteerde Knip op zijn tekeningen waar hij ze had gemaakt, maar ditmaal verzuimde hij het. Gezien de cipressen moet het wel in Italië zijn geweest.

Begroeide rotsen

Creditline

De aankoop van 46 aquarellen van J.A. Knip is mede mogelijk gemaakt door:

De Vereniging Rembrandt

VSBfonds

Mondriaan Fonds

Rijksmuseum Fonds

Creditline
← Ga terug