Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

17 september 2015: Dordrechts Museum presenteert een 19de-eeuws schilderij van Abraham van Strij

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Het Portret van Hendrik Weymans en zijn familie (1816) door Abraham van Strij (1753 – 1826) is een uitstekend voorbeeld van een zogenaamd babbelstuk, de wat truttige Hollandse vertaling van het Britse Conversation Piece. De bedoeling van dergelijke schilderijen was, de voorgestelden niet op de geijkte manier van het portret met kop en handen, maar thuis of buiten in een min of meer informele setting te laten zien. Weymans en zijn zoon kijken hier samen naar een schilderijtje, grootmoeder en schoondochter tonen de kinderen. De deuren naar de tuin staan open, en Van Strij speelt op de voor hem karakteristieke manier met het invallende licht.  
Aardig is, dat de vermogende Weymans een goede bekende was van Van Strij, en dat zij beiden veel voor het Dordtse kunstleven hebben betekend – onder andere door hun werk voor Pictura, het mede door Van Strij opgerichte Dordtse kunstgenootschap, waarvan Weymans een tijd lang directeur was. De poging om een levendig portret te maken, ging Van Strij niet zo goed af, en de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat hij in een wat saaie optelsom is blijven steken. De brave uitstraling van dit soort Hollanders thuis is echter precies wat ook in het woord Biedermeyer steekt – het moment in de geschiedenis van kunst en smaak waarvan dit portret zo’n sprekend voorbeeld is. Het is vreemd te beseffen dat het werd geschilderd in 1816, het jaar na de slag bij Waterloo, het bloedbad dat een definitief einde maakte aan Napoleons keizerrijk. De familie Weymans lag er kennelijk niet wakker van.
Van Strijs portret past bij de eerder door de Vereniging Rembrandt voor Dordrecht gesteunde aankoop van het iets oudere Portret van de familie De Bruijn de Neve door P.C. Wonder, en samen geven de schilderijen een karakteristiek beeld van de schijnbaar suffe, maar in werkelijkheid vaak verrassend verlichte burgerij van hun tijd. Beide werken bleven in bezit van nazaten van de opdrachtgevers tot zij door het museum in Dordrecht werden verworven. Als bijzondere attractie kwam daar in het geval van de Van Strij nog de originele japon bij waarin de schoondochter van Weymans op het schilderij staat afgebeeld. Toen het portret van P.C. Wonder werd gekocht, bleken de laatste eigenaars nog in het bezit van de snuifdoos, waaruit de kunstenaar de heer De Neve in 1813 zijn snuifje liet nemen. Zo lang kunnen families hechten aan een herinnering.

Het Portret van Hendrik Weymans en zijn familie is aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Willem en Mary Reus-de Lange Fonds.

Samenstelling: Sander Paarlberg, conservator oude kunst Dordrechts Museum

Abraham van Strij (Dordrecht 1753 - 1826 Dordrecht)

1816

Portret van Hendrik Weymans en zijn familie

Olieverf op paneel, 70,5 x 85 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2015.

Abraham van Strij portretteerde de familie Weymans in een zonnig interieur. Een dergelijk informeel groepsportret met figuren die zich in een huiskamer met elkaar onderhouden, wordt een conversatie- of babbelstuk genoemd. Het heldere schilderij van Van Strij behoort tot de mooiste voorbeelden van het babbelstuk uit het begin van de 19de eeuw, wanneer dit genre zijn laatste bloeiperiode doormaakt. Van Strij kende de familie Weymans goed. Hendrik Weymans, de zittende man links, was kunstliefhebber en directeur van het door van Strij opgerichte Tekengenootschap Pictura in Dordrecht.

Portret van Hendrik Weymans en zijn familie

Pieter Christoffel Wonder (Utrecht 1780 - 1852 Amsterdam)

ca. 1812

Portret van de familie De Bruijn de Neve

olieverf op paneel, 61,7 x 75 cm

Collectie Huis Van Gijn, Dordrecht. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2007.

Ook P.C. Wonder vervaardigde een groepsportret van een familie uit Dordrecht. Beide familiegroepen behoren tot de meest karakteristieke en beste voorbeelden van het late Nederlandse babbelstuk - en bovendien tot de zeldzame voorbeelden daarvan uit Dordrecht. Wonders babbelstuk kon in 2007 worden aangekocht, eveneens met steun van de Vereniging Rembrandt. De Utrechtse schilder kende de broers Abraham en Jacob van Strij goed en portretteerde hen zelfs in 1812. De twee babbelstukken geven een mooi beeld van de manier waarop welgestelde Dordtse families zich wilden laten zien.

Portret van de familie De Bruijn de Neve

ca. 1815

Gele jurk van Maria Catharina Meertens

Zijde, ca. 140 x 60 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht.

Het babbelstuk van Van Strij geeft een prachtig tijdsbeeld. Interieur, voorwerpen en mode laten zien hoe men destijds leefde. Het schilderij is altijd in het bezit van afstammelingen van de voorgestelde familie gebleven. Uniek is dat ook de gele jurk van de jonge vrouw rechts bewaard is gebleven. Schoondochter Maria Catharina Meertens draagt deze hoog getailleerde empire japon met een geplooide kraag. De jurk is nu samen met het schilderij teruggekeerd naar Dordrecht. Het maakt de geschiedenis van de familie Weymans nog tastbaarder.

Gele jurk van Maria Catharina Meertens

Adriaan de Lelie (Tilburg 1755 - 1820 Amsterdam)

1809

Portret van de familie van Adriaan Bonebakker met Dirk L. Bennewitz

Olieverf op doek, 66 cm × 83,5 cm

Collectie Rijksmuseum, Amsterdam

Het babbelstuk of ‘conversation piece’ was in de 18de eeuw vooral ook in Engeland populair. Belangrijke voorlopers en tijdgenoten van Abraham van Strij op het gebied van het Hollandse babbelstuk waren schilders als Cornelis Troost, Jan Maurits Quinckhard, Hendrik Pothoven, Tibout Regters, Willem Joseph Laquy en Wybrand Hendriks. Tot de belangrijkste late vertegenwoordiger van dit soort informele familiegroepen behoort Adriaan de Lelie. Deze in Amsterdam werkende schilder heeft in de periode 1800-1820 diverse fraaie babbelstukken gemaakt. Van Abraham van Strij is er slechts één voorbeeld bekend.

Portret van de familie van Adriaan Bonebakker met Dirk L. Bennewitz

Abraham van Strij (Dordrecht 1753 - 1826 Dordrecht)

ca. 1800

De tekenles

Olieverf op paneel, 69,1 x 60,3 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht

Abraham van Strij is vooral bekend als schilder van warme en heldere interieurs die teruggrijpen op het werk van de grote genreschilders uit de Gouden Eeuw. Een Engelse kunstkenner noemde hem ‘the modern Peter de Hoog’. De doorkijkjes in Van Strijs werk doen inderdaad sterk aan die van Pieter de Hooch denken. In veel schilderijen verwijst Van Strij bovendien meer algemeen naar zijn eigen beroep. Hier staat het tekenen centraal en op het babbelstuk vindt een kunstbeschouwing plaats.

De tekenles

Jacob van Strij (Dordrecht 1756 - 1815 Dordrecht)

Landschap met vee in de omgeving van Dordrecht

Olieverf op paneel, 69,4 x 87,5 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht

Rond 1800 bepaalden de gebroeders Abraham en Jacob van Strij het kunstklimaat in Dordrecht. De jongste broer Jacob was gespecialiseerd in zonnige landschappen in de trant van zijn beroemde Dordtse voorganger Aelbert Cuyp. Op het babbelstuk hangt zo’n landschap aan de muur, nog net beschenen door een schuin invallende zonnestraal. Is het een Cuyp of een Jacob van Strij? Hendrik Weymans bezat ‘Een groep Schapen en Runderen in een Hollandsch Landschap’ van Jacob van Strij. Hij zond het in op de tentoonstelling van Levende Meesters die hij in 1819 in Dordrecht organiseerde samen met Abraham van Strij.

Landschap met vee in de omgeving van Dordrecht

Abraham van Strij (Dordrecht 1753 - 1826 Dordrecht)

1782

Stilleven met vissenkom

Olieverf op paneel, 92,4 x 72 cm

Collectie Dordrechts Museum, Dordrecht.

Abraham van Strij is de meest veelzijdige schilder van de gebroeders van Strij. Samen hadden zij in Dordrecht een schilderswinkel. Naast schilderijen kon men daar ook complete kamerbehangsels en huisschilderwerk bestellen. Abraham maakte ook portretten en stillevens. Het babbelstuk is een sleutelstuk in zijn oeuvre: het is een combinatie van zijn kwaliteiten als portrettist en genre- of interieurschilder. Ook dit stilleven is een uitzonderlijk werk dat van zijn veelzijdigheid getuigt. Het Dordrechts Museum heeft niet alleen de grootste en meest afwisselende Van Strijcollectie, maar met een dergelijk stilleven en het babbelstuk ook enkele hoogtepunten uit het werk van de broers.

Stilleven met vissenkom
← Ga terug