Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

10 oktober 2015: Museum Boijmans Van Beuningen presenteert een schilderij van René Magritte

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: De Vereniging Rembrandt steunt Museum Boijmans Van Beuningen bij de aankoop van een vroeg werk van de surrealistische kunstenaar René Magritte (1898-1967). Le miroir vivant schilderde hij in 1928. Het is één van de eerste schilderijen waarbij de kunstenaar gebruik maakt van wolkachtige witte vormen voorzien van opschriften. Hierover zei Magritte: “Soms duiden de woorden op een schilderij exacte dingen aan en de beelden vage dingen; of het omgekeerde.” Toch blijft de samenhang van de woorden en de betekenis van dit uitgesproken non-figuratieve schilderij lastig te doorgronden. Magritte lijkt in dit werk het terrein te verkennen tussen woord en beeld. Le miroir vivant is als vroeg en verkennend werk een belangrijke aanvulling op de latere werken van Magritte die zich al in de collectie van het museum bevinden.        
Als enige museum in Nederland heeft Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam in de afgelopen 50 jaar een belangrijke collectie van surrealistische kunst opgebouwd. De Vereniging Rembrandt hielp het museum sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw bij de aankoop van meerdere surrealistische werken waaronder die van Magritte, Dali, Tanguy en Broodthaers. Toen zich dit jaar de kans voordeed om ook een zeldzaam vroeg werk van René Magritte aan de Rotterdamse collectie toe te voegen besloot het bestuur van de vereniging dan ook deze aankoop mede dankzij haar Dura Kunstfonds ruimhartig te steunen.

René Magritte (1898-1967)

1928

Le miroir vivant (de levende spiegel)

Olieverf op doek, 54 x 73 cm

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2015.

Le miroir vivant stamt uit een groep van ruim veertig woord/beeld schilderijen die Magritte maakt in de beginjaren van zijn carrière. Het werk is experimenteel door de beeldende werking van taal. In Le miroir vivant zijn vier onderling verbonden wolkachtige witte vormen zichtbaar die elk zijn voorzien van een raadselachtige korte tekst. De woorden ‘personnage éclatant de rire’ (lachende persoon), ‘armoire’ (kabinet), ‘horizon’ en ‘cris d’oiseaux’ (vogelkreten) roepen talloze associaties op. Het werk is een belangrijke aanvulling op de latere, meer bekende werken van Magritte die zich al in de collectie bevinden. Het slaat bovendien een brug tussen het dadaïsme, surrealisme en popart. Artistieke stromingen die alle goed in de museumcollectie vertegenwoordigd zijn.

Le miroir vivant (de levende spiegel)

René Magritte (1898-1967)

1937

Le modèle rouge III (Het rode model III)

Olieverf op doek, 183 x 136 cm

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 1979.

Na 1930 gebruikte Magritte taal niet meer in combinatie met de voorstelling en liet hij de beelden, doorgaans bizarre combinaties van op zich weinig opzienbarende motieven, voor zichzelf spreken. Zijn titels, die vaak werden samengesteld in samenspraak met een groep vrienden die al associërend naar een schilderij keken, bleven echter poetisch en raadselachtig. Een titel moest, volgens Magritte het schilderij een 'extra bescherming' geven en voorkomen dat de kijker zich met een 'o ja natuurlijk' van het schokeffect afmaakte.
In 1937 bracht Magritte drie weken door in het huis van zijn favoriete Britse verzamelaar Edward James, waarbij hij een een groep werken van groot formaat schilderde. Deze schilderijen, te weten Reproduction Interdite, La jeunesse illustre en later Le modèle rouge, werden beeldbepalend voor zijn oeuvre.

Le modèle rouge III (Het rode model III)

Salvador Dalí (1904 – 1989)

1936

Couple aux têtes pleines de nuages (Een paar met het hoofd vol wolken)

Olieverf op paneel, 92,5 × 69,5 cm

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 1979.

Met de aankopen in 1977 en 1979 van 12 werken uit de collectie van de excentrieke mecenas Edward James (1907-1984), waaronder werk van Magritte en zes sleutelstukken van Salvador Dalí, werd het surrealisme een van de belangrijkste pijlers van Museum Boijmans.
De portretten van dit paar, Dalí en zijn vrouw Gala, worden gevormd door de contouren van de lijsten. De compositie van dit werk - de stand van de hoofden - ontleende Dalí aan het populaire schilderij Het Angelus van de door hem bewonderde Franse schilder Jean-François Millet. Het toont een boer en boerin in gebed op hun akker. Dalí en Gala hebben dezelfde houding aangenomen.

Couple aux têtes pleines de nuages (Een paar met het hoofd vol wolken)

Salvador Dali (ontwerp) John Hill (maker)

1937-1938

Mae West Lips Sofa

Gestoffeerd houten frame, bekleed met zalmroze en rode wollen flanel, afgezet met messing klinknagels, 92 x 213 x 84 cm

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2003.

Eind 2003 werd met steun van de vereniging door Museum Boijmans Van Beuningen een typerend meubelstuk aangekocht: de Mae West Lips Sofa, een van de banken die Salvador Dalí omstreeks 1938 ontwierp. Het was een unieke kans want dit exemplaar bleek het enige vroeg geproduceerde stuk dat ooit nog in de handel zou komen.

Net als Magritte raakte ook Dali bevriend met de excentrieke verzamelaar Edward James. James raakte in de ban van het surrealisme. Hij maakte in 1935 kennis met Dalí en kocht van 1936 tot 1938 bijna al zijn werken. Tegen het eind van de jaren ’30 werd Monkton House een flamboyante plek waar het surrealisme tot grote bloei kwam. Hoewel de exacte ontstaansgeschiedenis en daarmee de exacte datering van de verschillende Mae West Lips Sofa’s niet helemaal eenduidig is, lijken de eerste exemplaren omstreeks 1937-38 te zijn ontstaan uit een samenwerking tussen Dalí en James.

Mae West Lips Sofa

Yves Tanguy (1900-1955)

1928

Titre Inconnu (Paysage avec nuages roses)

Olieverf op doek, 81 x 65 cm

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2007.

Le miroir vivant van Magritte slaat ook een brug naar de meer abstracte surrealiteit van Yves Tanguy waarvan Boijmans met steun van de vereniging in 2007 dit werk kon aankopen.
Yves Tanguy kwam in 1925 in contact met André Breton en andere surrealistische kunstenaars in Parijs. Al snel ontwikkelde hij zijn eigen manier van schilderen. Zijn vaak dreigende landschappen kwamen volgens hem voort uit zijn onderbewustzijn en de herinneringen aan zijn jeugd.
Dit niet geheel te definiëren nachtelijke droomlandschap nadert door de precieze manier van schilderen en het illusionisme het werk van Dalí en Magritte, die hun droomwerelden met een fotografische gedetailleerdheid uitbeeldden. Maar het figuratieve aspect van hun werk ontbreekt bij Tanguy. Paysage avec nuages roses representeert de abstracte tak van het surrealisme.

Titre Inconnu (Paysage avec nuages roses)

Marcel Broodthaers (1924-1976)

1974

Une vipère, un vampire, une vitre

Acrylverf op doek, acrylverf en sticker op koffer, 83 x 50,8 cm (schilderij) en 18 x 55 x 36,5 cm (koffer)

Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2010.

Museum Boijmans Van Beuningen verwierf met steun van de vereniging in 2010 Une vipère, un vampire, une vitre van de Belgische conceptuele kunstenaar Marcel Broodthaers.
Belangrijke inspiratoren voor Broodthaers waren Marcel Duchamp met zijn ready-mades en René Magritte, wiens schilderij La Trahison des images (1929) met de tekst: ‘Ceci n’est pas une pipe’ grote indruk op hem had gemaakt: ‘Ik werd achtervolgd door een schilderij van Magritte waarop woorden zijn afgebeeld. Bij Magritte is er die tegenstelling tussen het geschilderde woord en het geschilderde object, een ondermijning van het taalteken en het geschilderde...’

Une vipère, un vampire, une vitre

Creditline

De aankoop van Le miroir vivant werd mede mogelijk gemaakt door:

Vereniging Rembrandt

BankGiro Loterij

Stichting Boijmans Van Beuningen

Mondriaan Fonds

VSBfonds

Prins Bernhard Cultuurfonds

Creditline
← Ga terug