Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

25 februari 2016: Museum Belvédère presenteert een schilderij van Jan Mankes

 

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: De jong gestorven schilder Jan Mankes (1889-1920) is bekend en geliefd om zijn doorwrochte, verfijnde, laag over laag en glad geschilderde schilderijen van bescheiden formaat. Ze verraden een zeer geconcentreerde aandacht voor zijn onderwerpen, vooral zijn portretten van mensen en dieren. In zijn landschappen weet hij een fenomenale ruimtewerking op te roepen. Een enkele keer heeft hij een werk gemaakt, waarin de verf juist rul is opgebracht en het onderwerp aan de abstractie grenst. Daarmee schept hij een uitdagende tegenstelling binnen zijn eigen werk, alsof hij een keer naar binnen wilde kijken in plaats van naar de buitenwereld, zoals gewoonlijk bij hem. Zo’n werk is Slootje met overhangende dopheide (1914). Er zijn nogal wat werken van Mankes in openbaar toegankelijke collecties in Nederland opgenomen. Bij de beslissing van het bestuur om aan de aankoop van dit werk toch steun te verlenen speelde, naast de hoge esthetische kwaliteit van het werk, mee dat dit andere aspect van Mankes’ werk nauwelijks in de collectie Nederland vertegenwoordigd is. Het werk bevindt zich in goede conditie en heeft nog zijn originele lijst en stamt uit het bezit van Annie van Beuningen- Eschauzier, die Mankes zeer goed heeft gekend.

Slootje met overhangende dopheide is aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar BankGiro Loterij Aankoopfonds en haar Themafonds Moderne en Hedendaagse Kunst.

Samenstelling: Han Steenbruggen, directeur Museum Belvédère

Jan Mankes (1889-1920)

1914

Slootje met overhangende dopheide

Olieverf op doek, 24.3 x 30.3 cm

Collectie Museum Belvédère, bruikleen Ottema-Kingma Stichting, verworven met steun van de Vereniging Rembrandt in 2015.

Het schilderij Slootje met overhangende dopheide is afkomstig uit de nalatenschap van Annie van Beuningen-Eschauzier (1880-1968). Zij verwierf het met andere schilderijen van Jan Mankes in de periode waarin zij bevriend was met hem en zijn vrouw Annie Mankes-Zernike. In het verleden zijn schilderijen uit haar bezit, mede dankzij de Vereniging Rembrandt, terecht gekomen in het Museum voor Moderne Kunst Arnhem.
Slootje met overhangende dopheide bevindt zich in de oorspronkelijke, brede notenhouten lijst, zoals Mankes die prefereerde.

Slootje met overhangende dopheide

Jan Mankes (1889-1920)

1914

Bloeiend landschap

Olieverf op doek, 23 x 32.5 cm

Collectie Museum Belvédère

Het werk van Mankes kenmerkt zich over het algemeen door een fijngeschilderde verfhuid, waarin de penseelvoering zich nauwelijks laat traceren. Geïnspireerd door het werk van Vincent van Gogh experimenteerde hij in de periode 1913-1914 enkele malen met een meer losse, geprononceerde verfstreek, zoals in Slootje met overhangende dopheide. Een ander geslaagd voorbeeld is Bloeiend landschap uit 1914, dat als zomers pendant kan worden beschouwd van Sneeuwlandschap met sloot uit 1913. Beide schilderijen bevinden zich in Museum Belvédère. Het sneeuwlandschap werd in 2011 verworven met steun van de Vereniging Rembrandt en de Ottema-Kingma Stichting.

Bloeiend landschap

Jan Mankes (1889-1920)

1914

Slootje met overhangende dopheide

Olieverf op doek, 24.3 x 30.3 cm

Collectie Museum Belvédère, bruikleen Ottema-Kingma Stichting, verworven met steun van de Vereniging Rembrandt in 2015.

In zijn sporadische experimenten met een smeuïger verftoets blijft Mankes zijn uitgangspunten trouw, want de volle concentratie gaat ook in schilderijen als Bloeiend landschap en Slootje met overhangende dopheide uit naar vorm en tekening. Vooral in ‘het slootje’ is goed te zien dat de verfsporen niet uit de vrije hand zijn getrokken, maar zich volledig voegen naar het karakter van de afzonderlijke motieven; de kronkelende heidetakjes, de zanderige slootkant, de bloemblaadjes, het spiegelende wateroppervlak en onderaan de donkerte van de veensloot.

Slootje met overhangende dopheide

Jan Mankes (1889-1920)

1913

Sneeuwlandschap met sloot

Olieverf op doek, 31 x 43 cm

Collectie Museum Belvédère, bruikleen Ottema-Kingma Stichting, verworven met steun van de Vereniging Rembrandt in 2011.

In de spanning die Mankes in zijn meeste landschappen weet op te roepen tussen voorgrond, middengrond en de onpeilbaarheid van het verschiet – tussen hier en verder dan het oog kan reiken – schuilt het bewustzijn van een grotere, allesomvattende werkelijkheid. In
Sneeuwlandschap met sloot bereikt hij dat niet alleen met een minimum aan middelen, maar bovendien met een tot enkele tonen teruggebracht palet.

Sneeuwlandschap met sloot

Jan Mankes (1889-1920)

1910

Lijster op tak

Olieverf op doek en paneel, 17.7 x 17.7 cm

Collectie Museum Belvédère, bruikleen Boersma-Adema Stichting

Van 1909 tot aan 1915 woonde Jan Mankes in het Friese dorp De Knipe, vlakbij de plek waar tegenwoordig Museum Belvédère is gevestigd. Hij voelde een grote betrokkenheid bij de plaatselijke natuur, wat zich vertaalde in schilderijen van dieren, vogels en verschillende landschappen. In al die werken schuilt het bewustzijn van een diepere, goddelijke waarheid die schuil gaat in het alledaagse en kleinste, het bewustzijn ook dat, zoals Mankes het ooit zelf omschreef, kunst een uiting is van geestelijke leven.

Lijster op tak

Heereveen-Oranjewoud

Museum Belvédère en omgeving

Nog steeds kunnen in Oranjewoud slootjes worden aangetroffen met groezelig zwart veenwater, omrand met heide. Waarschijnlijk legde Mankes zijn indrukken vast in vlotte schetsen, die hij vervolgens op atelier uitwerkte tot het gewenste beeld. Veel werken van Mankes zijn donker van toon en geven er blijk van met veel daglicht te zijn geschilderd. Slootje met overhangende dopheide is daar een goed voorbeeld van. Het laat zich het best bekijken onder neutraal zijlicht van buiten.

Museum Belvédère en omgeving

Creditline

De aankoop van Slootje met overhangende dopheide werd mede mogelijk gemaakt door:

De Ottema-Kingma Stichting

De BankGiro Loterij

De Vereniging Rembrandt

Creditline
← Ga terug