Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

25 januari 2016: Paleis Het Loo presenteert een schilderij van Gerard van Honthorst

 

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Met de aankoop van het schilderij Portret van Amalia van Solms (1602-1675) en Charlotte de la Trémoïlle (1599-1664) als Diana en Ceres dat in 1633 werd geschilderd door Gerard van Honthorst (1592-1656) is een stukje Hollandse hofkunst weer terug in Nederland. Het werk hing oorspronkelijk in Huis Honselaarsdijk in Den Haag en vindt nu een plek in de collectie 17de-eeuwse kunst van museum Paleis het Loo in Apeldoorn.
Tussen 1625 en 1647 ontstond er in het nuchtere Nederland voor het eerst een heuse hofcultuur. Stadhouder Frederik Hendrik en zijn vrouw Amalia van Solms brachten een uitgebreide verzameling schilderijen bij elkaar. Ze verzamelden deze collectie uit hun liefde voor kunst maar zeker ook vanwege hun streven naar een vorstelijke status voor het Huis Oranje-Nassau. Het komt mede hierdoor dat hun verblijven in en rond Den Haag groots werden opgezet. Een van de best bewaarde voorbeelden van de smaak en oog voor kwaliteit van Frederik Hendrik en Amalia is nog altijd de Oranjezaal in het Paleis Huis ten Bosch.
Huis Honselaarsdijk, het jachtslot ten zuiden van Den Haag, was in uitvoering nog ambitieuzer dan Huis ten Bosch. De muren van dit jachtslot waren versierd met vele schilderijen, waaronder de recente aankoop. Ze verwezen naar de jacht en naar Diana, de godin van de jacht. Helaas werd het verblijf in 1814 afgebroken en verdween door vererving het overgrote deel van de collectie naar het buitenland.
Gelukkig is Paleis Het Loo er nu met steun van de vereniging, mede dankzij haar A.M. Roeters van Lennep Fonds en haar Beatrijs de Rooy Fonds, in geslaagd dit schilderij van Amalia als Diana samen met Charlotte de la Tremouille, dat ooit op Honselaarsdijk hing, te verwerven. Want het doek, van de hand Gerrit van Honthorst, de favoriete schilder van Amalia, is karakteristiek voor de smaak van Amalia en Frederik Hendrik. Zo is een stukje vaderlandse cultuur na eeuwen teruggekeerd in Nederland.

Samenstelling: Hanna Klarenbeek, Conservator schilderijen, prenten & tekeningen Paleis Het Loo

Gerard van Honthorst (1592-1656)

1633

Portret van Amalia van Solms (1602-1675) en Charlotte de la Trémoïlle (1599-1664) als Diana en Ceres

Olieverf op doek, 120 x 167 cm

Collectie Paleis Het Loo, Apeldoorn. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2015.

Dit fraaie allegorische dubbelportret werd gemaakt ter gelegenheid van het bezoek van Charlotte de la Trémoïlle, aan haar oom en tante, stadhouder Frederik Hendrik van Oranje en zijn echtgenote Amalia van Solms, in 1632 in Den Haag. Gerard van Honthorst was een van de belangrijkste hofschilders van zijn tijd en kreeg veel opdrachten van Frederik Hendrik en Amalia.
Dit kunstwerk was generaties lang in bezit van de Oranjes, tot het rond 1795 uit de stadhouderlijke collectie verdween tijdens de Franse overheersing. Met de aankoop van dit schilderij door Paleis Het Loo keert het kunstwerk terug naar haar Oranje-oorsprong.

Portret van Amalia van Solms (1602-1675) en Charlotte de la Trémoïlle (1599-1664) als Diana en Ceres

Gerard van Honthorst (1592-1656)

1629

Prins Willem II (1626-1650) en zijn zusjes Louise Henriëtte (1627-1667) en Henriëtte Amalia (1628-1628) in een exotisch landschap met een Hoorn des Overvloeds en een luipaard

Olieverf op doek, 102,9 x 124,5 cm

Collectie Paleis Het Loo, Apeldoorn. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2009.

Gerard van Honthorst introduceerde een nieuwe mode in de Hollandse portretschilderkunst, waarbij hij zijn modellen afbeeldde als mythologische figuren in een fantasierijke omgeving vol symbolen. Stadhouder Frederik Hendrik en zijn echtgenote Amalia waren gecharmeerd van deze portretten.
Op dit schilderij staan drie van hun kinderen afgebeeld. Rechts staat de toekomstige stadhouder Willem II als de liefdesgod Cupido die een luipaard, één van de metgezellen van de oorlogsgod Mars, heeft getemd. Het dier eet vredig uit de Hoorn des Overvloeds die zijn zusje Louise Henriëtte vasthoudt.

Prins Willem II (1626-1650) en zijn zusjes Louise Henriëtte (1627-1667) en Henriëtte Amalia (1628-1628) in een exotisch landschap met een Hoorn des Overvloeds en een luipaard

Naar Michiel Jansz. van Mierevelt (1567-1641)

1625

Portret van Amalia van Solms (1602-1675)

Olieverf op paneel, 34 x 26 cm

Collectie Paleis Het Loo, Apeldoorn.

De fantasierijke portretstijl van Gerard van Honthorst, die hij in 1629 introduceerde, stond ver af van de tot dan toe gebruikelijk portretten van leden van het stadhouderlijke hof. Dit formele portret van Amalia van Solms is een kopie naar een schilderij van de bekende Delftse portrettist Michiel Jansz. van Mierevelt, dat hij naar aanleiding van het huwelijk van Amalia met stadhouder Frederik Hendrik schilderde in 1625. Amalia draagt een kanten molensteenkraag en een mantel bezet met juwelen. Ze is afgebeeld tegen een donkere achtergrond.

Portret van Amalia van Solms (1602-1675)

Willem Wissing (1656-1687)

ca. 1685

Portret van Mary II Stuart, prinses van Oranje (1662-1694)

Olieverf op doek, 88 x 68,5 cm

Collectie Paleis Het Loo, Apeldoorn.

Het dubbelportret van Amalia van Solms en Charlotte de la Trémoïlle hing in de zeventiende en achttiende eeuw op Huis Honselaarsdijk, een jachtverblijf van de Oranjes. Door overervingen kwam het huis en de inboedel, inclusief het schilderij, vanaf 1650 in het bezit van de toekomstige koning-stadhouder Willem III, die in 1677 trouwde met Mary II Stuart. In die periode hing het schilderij in de audiëntiekamer van Mary, waar zij haar gasten ontving. Op Paleis Het Loo, dat Willem en Mary in 1686 lieten bouwen, kreeg haar bedkamer deze functie, daarom is dit bijzondere schilderij hier voor het publiek te bewonderen.

Portret van Mary II Stuart, prinses van Oranje (1662-1694)

Naar Johannes Mijtens (ca. 1614-1670)

1666

Portret van Maria van Oranje-Nassau (1642-1688)

Olieverf op doek, 144 x 92 cm

Collectie Paleis Het Loo, Apeldoorn.

Op de nieuwe aankoop verbeeldt Amalia de jachtgodin Diana geflankeerd door een jachthond met pijl en boog in de hand. Charlotte verbeeldt de godin van de landbouw en vruchtbaarheid Ceres en houdt een tros druiven vast. In de loop van de zeventiende eeuw werden meer vorstelijke vrouwen van Europese hoven als Romeinse godinnen afgebeeld. Behalve Diana werden vaak Flora, Minerva en Bellona gekozen. Dit schilderij toont Maria van Oranje-Nassau, de jongste dochter van Frederik Hendrik en Amalia, als Diana met een boog in haar hand in een bosrijke omgeving.

Portret van Maria van Oranje-Nassau (1642-1688)

Gerard van Honthorst (1592-1656)

1625

De koppelaarster

Olieverf op doek, 71 x 104 cm

Collectie Centraal Museum, Utrecht. Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 1951.

Gerard van Honthorst was van vele markten thuis. Niet alleen was hij een van de belangrijkste portrettisten van zijn tijd, hij was ook een succesvol schilder van historiestukken en genretaferelen. In 1616 reisde hij naar Italië en kwam daar in aanraking met de schilderijen van Caravaggio, die bekend stonden om hun spectaculaire lichteffecten. Terug in zijn woonplaats Utrecht schilderde Van Honthorst veel nachtelijke scènes waarbij de figuren verlicht worden door kaarslicht. De koppelaarster is hier een bekend voorbeeld van. Het leverde hem de bijnaam ‘Gherardo de la Notte’ op.

De koppelaarster

Gerard van Honthorst (1592-1656)

ca. 1637-1638

Dubbelportret van Frederik Hendrik (1584-1647) en Amalia van Solms-Braunfels (1602-1675)

Olieverf op doek, 213,2 x 201,7 cm

Collectie Mauritshuis, Den Haag.

In 1637 werd Gerard van Honthorst officieel benoemd tot hofschilder van Frederik Hendrik en Amalia. Hij verhuisde hiervoor van Utrecht naar Den Haag. Naast de fantasievolle allegorische portretten, schilderde hij ook officiële portretten waarin de positie van de stadhouder en zijn familieleden wordt benadrukt. Op dit dubbelportret is Frederik Hendrik in volle wapenuitrusting afgebeeld met de Orde van de Kouseband om zijn hals. Zijn echtgenote Amalia draagt een formele zwarte japon met kanten kraag en lange parelsnoeren. Op de achtergrond is een legerkamp te geschilderd, vermoedelijk een verwijzing naar de overwinning die de stadhouder in 1637 in Breda behaalde.

Dubbelportret van Frederik Hendrik (1584-1647) en Amalia van Solms-Braunfels (1602-1675)

Creditline

De aankoop werd mede mogelijk gemaakt door:

De Vereniging Rembrandt

Het Mondriaan Fonds

De BankGiro Loterij

Paleis het Loo

Creditline
← Ga terug