Skip over navigation | Sla menu over

Waarom gesteund?

29 januari 2016: Het Kroller-Muller Museum presenteert een beschilderd kamerscherm van Giacomo Balla

Waarom gesteund door de Vereniging Rembrandt: Met de aankoop van Paravento con linea di velocità (1916-1917), van de Italiaanse kunstenaar Giacomo Balla (1871-1958) maakt het Kröller-Müller Museum serieus werk van de uitbreiding van zijn collectie kunstwerken uit de periode van het futurisme. Het nu aangekochte kunstwerk is het derde werk van Balla in de collectie van het museum. De aankoop betreft een beschilderd kamerscherm dat gezien kan worden als een schilderkunstig sculptuur. Het werk is in zijn compositie nog abstracter dan de twee eerdere werken die door het museum met steun van de vereniging in 1971 en 2012 werden aangekocht. Waar Volo di rondini en Forme rumore di motocicletta het beeld van beweging, snelheid en geluid proberen te vatten, toont Paravento con linea di velocità naast beweging ook nog een andere kant van het oeuvre van Balla waarin hij zijn schilderij onderdeel maakt van toegepaste kunst.
Hélène Kröller-Müller schreef tijdens haar leven expliciet dat ze het belang van het futurisme voor de ontwikkeling van moderne kunst had onderschat. Sindsdien is het museum hard op weg om dit ‘gat’ in zijn collectie te dichten. Na de vroege aankopen van een eerste schilderij van Balla en een sculptuur van Boccioni wist het Kröller-Müller Museum de laatste jaren meer werken aan te kopen van kunstenaars met een futuristische grondslag. Met de groeiende collectie futuristische werken kan het Kröller-Müller Museum de ontwikkeling van futurisme én die van de moderne kunst steeds beter vertellen. Paravento con linea di velocità vult de presentatie hiervan niet alleen aan maar maakt hem met zijn originele verschijningsvorm ook een stuk spannender.  
Paravento con linea di velocità is aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Maljers-de Jongh Fonds.

Samenstelling: Lisette Pelsers, directeur Kröller-Müller Museum

Giacomo Balla (1871-1958)

1916-1917

Paravento con linea di velocità (voorzijde)

Olieverf op doek, 151 x 126 cm

Collectie Kröller-Müller Museum, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2015.

Paravento con linea di velocità, een kamerscherm bestaand uit vier aan beide zijden beschilderde doeken, vertegenwoordigt een nieuwe fase in Balla’s verbeelding van het futuristische begrip ‘dynamische sensatie’. Zoals in veel van zijn werken gaat het ook hier om het weergeven van snelheid en dynamiek, bij voorkeur aan de hand van een voortsnellende automobiel, destijds een ongekende sensatie. In dit werk is het voertuig zelf niet meer herkenbaar weergegeven. In plaats daarvan worden beweging en snelheid verbeeld in een abstracte, dynamische arabesk, de linea di velocità.

Paravento con linea di velocità (voorzijde)

Giacomo Balla (1871-1958)

1916-1917

Paravento con linea di velocità (achterzijde)

Olieverf op doek, 151 x 126 cm

Collectie Kröller-Müller Museum, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2015.

Voor- en achterzijde van het kamerscherm geven twee fasen weer van het passeren van een automobiel. Aan de voorkant komt het voertuig eraan: de directe sensatie voor oog en oor wordt weergegeven in de scherpe, fel roze en rode lijnen die het groene golvende landschap en de intens blauwe lucht doorsnijden. Aan de achterkant is het evenement voorbij. De linea di velocità splitst op, wordt zachter van kleur en belijning en vervliegt in de ruimte. Het geluid sterft uit. De rust keert weer.

Paravento con linea di velocità (achterzijde)

Giacomo Balla (1871-1958)

1913

Forme rumore di motocicletta

Olieverf en gouache op papier, 73 x 101 cm

Collectie Kröller-Müller Museum, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 2012.

Forme rumore di motocicletta is een iets vroeger werk van Balla. Hier wordt de beweging van de motorfiets (motocicletta), een sensationele nieuwe uitvinding, uitgedrukt in de ronddraaiende beweging van de tandwielen en de ketting en in het geheel van cirkelende lijnen. De witte sterren, die als metalige vonken uit de tandwielen lijken te exploderen, zijn de feitelijke forme rumore. Ze staan voor het knallen en sputteren van de uitlaat. De gele en groene vlakken refereren aan de heuvels aan de stadsrand van Rome, die het toneel vormen voor het ritje van de motorfiets.

Forme rumore di motocicletta

Giacomo Balla (1871-1958)

1913

Volo di rondini

Gouache op karton, 49 x 69,5 cm

Collectie Kröller-Müller Museum, aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt in 1971

Deze studie van vliegende zwaluwen, met op de achtergrond een aanduiding van een deur, elektriciteitsdraden en de hoekige lijn van een dakgoot, heeft Balla verder uitgewerkt in een schilderij dat hij Gaande lijnen + dynamische opeenvolgingen noemde. De zich herhalende bewegingen van de vlucht van de vogels worden voortgezet in de statische delen, zoals de deur en de dakgoot. Het effect daarvan is te vergelijken met de opeenvolging van afzonderlijke beelden in het destijds nieuwe medium van de film.

Volo di rondini

Alexander Bogomazov (1880-1930)

1914

Kreshchatik

Houtskool op papier, 30,2 × 32,3 cm

Collectie Kröller-Müller Museum, aangekocht in 2015

Het futurisme beperkt zich niet alleen tot Italië. Ook in de uithoeken van Europa zijn kunstenaars ermee bezig, zoals de Oekraïense schilder en theoreticus Alexander Bogomazov. Net als veel kunstenaars van zijn generatie bewandelt hij een pad van uiteenlopende stijlen. Zijn werk in de periode tussen 1913 en 1915 is puur futuristisch en valt samen met het hoogtepunt van het Italiaanse futurisme, dat Bogomazov kent via publicaties. In Kreshchatik geeft hij de hoofdstraat van Kiev weer. Voornaamste doel is het weergeven van beweging in de krioelende mensenmassa.

Kreshchatik

Alexander Bogomazov (1880-1930)

1914

Tramlijn, Lvovskaya ulitsa Kiev

Houtskool op papier, 40,2 × 30,2 cm

Collectie Kröller-Müller Museum, aangekocht in 2015

Net als de Italiaanse futuristen omarmt Bogomazov de dynamiek en de technologie van het nieuwe geïndustrialiseerde tijdperk. Hij ontleent zijn thema’s aan het moderne stedelijke leven, in zijn geval dat van zijn woonplaats Kiev, die hij nooit verlaat. In 1894 rijdt hier de eerste elektrische tramlijn van het Russische Rijk. Bogomazov geeft het spoor dat de trambaan door de straat trekt weer vanuit een hoog standpunt en met een steil perspectief. De elektrische draden vormen een beweeglijk patroon in de lucht. Op de grond spoeden zich enkele reizigers voort.

Tramlijn, Lvovskaya ulitsa Kiev

Alexander Bogomazov (1880-1930)

1915

Locomotief

Houtskool op papier, 30 × 26 cm

Collectie Kröller-Müller Museum, aangekocht in 2015

Net als Giacomo Balla in zijn Paravento roept Bogomazov hier met een abstract lijnenspel de suggestie van hoge snelheid op. Alles concentreert zich op de krachtige, elkaar doorsnijdende lijnen, die zich verdichten in het midden. Daar lijken de priemende koplampen, het enige dat van de locomotief zichtbaar is, op de toeschouwer af te denderen. Als een soort nabeelden herhalen de lichten zich in de verte. Elektriciteitspalen, bebouwing en voetgangers worden meegezogen in het geweld. Alles wordt onderdeel van de weergave van het futuristische kernbegrip ‘dynamische sensatie’, de totale ervaring van de eigentijdse dynamiek.

Locomotief

creditline

De aankoop van Paravento con linee di velocità werd mede mogelijk gemaakt door:

De BankGiro Loterij

De Vereniging Rembrandt

creditline
← Ga terug