Name: Vereniging Rembrandt
Price range: $

Artist: Cornelis Cornelisz Buys II (1495/1500 - 1545)

Date: ca. 1535

Material: Olieverf op paneel

Dimensions: 94,1 x 108,9 cm

Museum: Stedelijk museum Alkmaar

Interest area: Middeleeuwen en Renaissance (1300-1600)

Time period: 1500-1600

Year of purchase: 2013

Provenance: Kunsthandel Johnny van Haeften, Londen, 2013; Stedelijk Museum Alkmaar, inv.nr. 30654

Description

Jacob trekt bij Laban weg is een hoogtepunt in het oeuvre van de belangrijke 16e eeuwse Alkmaarse meester Cornelis Cornelisz. Buys II. De uitmuntende kwaliteit, het monumentale, sterk verhalende karakter en de vele sprekende details in de voorstelling maken het schilderij tot een zekere publiekslieveling. Te zien is het verhaal van Genesis 31, waarin verteld wordt hoe Jacob met vrouwen, kinderen en kudde zijn schoonvader Laban verlaat, nadat hij jarenlang voor hem gewerkt heeft zonder redelijke beloning. Als de verstandhouding tussen de mannen zeer verslechtert, krijgt Jacob in een droom van een engel de raad te vluchten naar Kanaän. Buys heeft een aantal episodes uit deze zelden verbeelde geschiedenis in een weids landschap geplaatst. Op de voorgrond loopt Jacob zelf (met tulband) naast de kamelen waarop zijn vrouwen Lea en Rachel zitten. Hierachter is links te zien wat voorafging aan deze scène, en rechts hoe het verhaal eindigde. Opvallend aan het schilderij is ten eerste de ‘ongebreidelde vertelzucht’. Overal staan figuurtjes, elk van hen maakt drukke gebaren of werpt betekenisvolle blikken naar de beschouwer. Ten tweede valt de metaalachtige uitstraling van het stuk op: het lijkt alsof het verhaal niet in verf maar in glanzende emaille is uitgevoerd. Deze uitstraling kenmerkt al het werk van Buys. Het werk is verworven met grote steun van de particuliere kunstliefhebbers, de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar (http://www.verenigingrembrandt.nl/290/voor-de-leden/rembrandtfondsen/bankgiro-loterij-aankoopfonds-%282010%29/ BankGiro Loterij Aankoopfonds), haar (http://www.verenigingrembrandt.nl/212/voor-de-leden/rembrandtfondsen/stortenbekerfonds-%282001%29/ Stortenbeker Fonds) en haar (http://www.verenigingrembrandt.nl/359/voor-de-leden/rembrandtfondsen/themafonds-middeleeuwen-%282013%29/ Themafonds Middeleeuwen)) en het VSBfonds.

Dit kleurrijke schilderij werkt als een magneet op ons publiek: er staan áltijd mensen voor te kijken, te wijzen, te praten – ouderen, maar ook jongeren en kleine kinderen.'

Reason of support

Door de aankoop van Jacob trekt bij Laban weg kan Stedelijk Museum Alkmaar een representatief beeld geven van het oeuvre van Cornelis Cornelisz Buys II. Hopelijk zal daarmee de waardering voor het werk van deze Alkmaarse meester en het inzicht in zijn plek tussen beter bekende kunstenaars als Jan van Scorel (1495-1562) en Maarten van Heemskerck (1498-1574) groeien. Op zaal zal het schilderij door zijn grootte en levendigheid een blikvanger zijn, een ideaal startpunt voor rondleidingen aan kinderen en volwassenen. Het getuigt bovendien prachtig van de overgangsfase van middeleeuwen naar renaissance.

Thanks to

Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar BankGiro Loterij Aankoopfonds, haar Stortenbeker Fonds en haar Themafonds Middeleeuwen [thans: Themafonds Middeleeuwen en Renaissance]), het VSBfonds en particuliere kunstliefhebbers

Questions

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!

Bulletin

Jacob trekt bij Laban weg

Bulletin van de Vereniging Rembrandt, najaar 2013, pp. 20-23

Download

Work in context

1 / 3

Portret van Petrus Nannius

Het Stedelijk Museum Alkmaar bezit behalve Bijbelse stukken ook een individueel portret van Buys’ hand. Pas onlangs kon de geportretteerde geïdentificeerd worden als Petrus Nannius, een van de meest geslaagde Alkmaarders van zijn tijd: al jong rector van de Latijnse school, en op zijn 35ste hoogleraar Latijn in Leuven. Hij correspondeerde met vele geleerden en zijn werk werd door heel Europa gelezen. Een oud-leerling, de Alkmaarse medicus Pieter van Foreest (Petrus Forestus) verwierf dit portret. Via diens familie kwam het in het museum terecht.

Cornelis Cornelisz Buys, Portret van Petrus Nannius, ca. 1530. Olieverf op paneel, 63,2 x 47,5 cm. Stedelijk Museum Alkmaar (bruikleen van de Stichting Provenhuis Paling en Van Foreest)

2 / 3

Marcus Mucius Scaevola

Cornelis Buys’ bewondering voor de klassieke kunst blijkt heel concreet uit de kostuums die zijn figuren dragen en uit de ruïnes op de achtergrond. Vergelijk het schilderij eens met deze prent van Cornelis Anthonisz, een kleinzoon van Jacob Cornelisz van Oostsanen en leeftijdsgenoot van Buys. Anthonisz heeft de Romeinse held Marcus Mucius Scaevola weergegeven als een klassieke sculptuur, tegen de achtergrond van het Forum Romanum. Jacob en zijn metgezellen zijn geen Romeinse helden, maar hebben van Buys dezelfde soort kleding gekregen als Marcus en hebben even gespierde armen, benen en ‘sixpacks’. Ook zij bevinden zich in een landschap met klassieke gebouwen – al zijn die veelal vervallen.

Cornelis Anthonisz, Marcus Mucius Scaevola, 1536. Houtsnede op papier, 550 x 370 mm. Rijksprentenkabinet, Amsterdam

Jan Gerritsz Van Egmond D 1523 Bailiff Of Nieuwburg By Or After Jacob Cornelisz Van Oostsanen

3 / 3

Portret van Jan Gerritsz van Egmond, baljuw van de Nieuwburg en burgemeester van Alkmaar

Cornelis Buys werd naar alle waarschijnlijkheid opgeleid door zijn oom Jacob Cornelisz van Oostsanen (ca. 1460-1530), de eerste bij naam bekende Amsterdamse kunstenaar. Dit werk van Van Oostsanens hand is eem portret van een vooraanstaande Hollandse edelman. Hij was onder meer schout en burgemeester van Alkmaar. In zijn rechterhand houdt hij een in zilver of goud gevatte gebedsnoot, een zeer kostbaar voorwerp voor privédevotie. Met dit object toonde hij, naast zijn vroomheid, vooral ook zijn welgestelde status.

Jacob Cornelisz van Oostsanen (atelier van), Portret van Jan Gerritsz van Egmond, baljuw van de Nieuwburg en burgemeester van Alkmaar, ca. 1518. Olieverf op paneel, 42,4 x 32,8 cm. Rijksmuseum, Amsterdam (in bruikleen bij Stedelijk Museum Alkmaar)