3 February 2020

Collectie met tekeningen ‘Nederlandse Leonardo da Vinci’ blijvend bewaard voor Amsterdam

Name: Vereniging Rembrandt
Price range: $

Met Jan van der Heyden heeft Nederland zijn eigen Leonardo da Vinci, een homo universalis die uitblonk als kunstenaar én als uitvinder. In die laatste hoedanigheid was hij voor de stad Amsterdam van onschatbare betekenis. Door een gezamenlijke aankoop, mede mogelijk gemaakt door de Vereniging Rembrandt, kunnen het Stadsarchief Amsterdam en Amsterdam Museum dat nu voortreffelijk laten zien.

Kunstenaar-uitvinder

Onder kunsthistorici staat Jan van der Heyden (1637-1712) vooral bekend als een van de beste stadsgezichtenschilders van de 17de eeuw. Zijn uiterst precies geschilderde stukjes Amsterdam zijn te vinden in musea over de hele wereld en doen iedereen die ze ziet naar deze 17de-eeuwse stad verlangen. Maar meer nog dan kunstenaar is Van der Heyden de geschiedenis ingegaan als uitvinder. Hij deed revolutionaire aanpassingen aan de straatlantaarn en vond ook de slangbrandspuit uit, een uitvinding waaraan meerdere historische gebouwen van de Amsterdamse binnenstad hun voortbestaan hebben te danken.

De collectie

Afstammelingen van Jan van der Heyden hebben via vererving en voor een deel door actief te verzamelen een collectie bijeengebracht die de uitzonderlijke kwaliteiten van hun beroemde voorvader en zijn betekenis voor de stad Amsterdam belicht. Hiertussen bevinden zich tekeningen die betrekking hebben op zijn uitvindingen, maar bijvoorbeeld ook gedrukte boeken, een en zelfs een schaalmodel van een slangbrandspuit. Het grootste deel van die collectie kon recent mede met steun van de Vereniging Rembrandt worden aangekocht door het Stadsarchief Amsterdam en Amsterdam Museum.

De tekeningen

De meest waardevolle delen van de collectie zijn de tekeningen van Van der Heyden. De meest spectaculaire daarvan is zonder twijfel het blad waarop het verschil tussen de oude en nieuwe brandspuiten wordt gedemonstreerd. Door een ingenieus geconstrueerde dwarsdoorsnede kijken we naar binnen in een 17de-eeuws woonhuis waar brandweerlieden bezig zijn om een uitslaande brand te bedwingen. Links zien we de oude brandspuit in werking, rechts de nieuwe. De voorstelling zit vol spanning, vanwege het gebruik van licht en donker, de brandweermannen die als muizen door het huis krioelen, maar zeker ook omdat de tekening een inkijkje geeft van de inrichting van een 17de-eeuws patriciërshuis.

Meer weten? Klik hier.

Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt,