Een nieuwe liefde voor het Centraal Museum

Granida en Daifilo

Het schilderij, dat net als Wtewaels Godenbanket is aangekocht bij veilinghuis Sotheby’s in New York, toont een scène uit het toneelstuk Granida (1615) van Pieter Cornelis Hooft. Afgebeeld is het moment waarop de Perzische prinses Granida haar identiteit verhult aan de herder Daifilo die haar water ter drinken aanbiedt uit een schelp. Daifilo raakt op slag verliefd op Granida en laat zijn vorige geliefde Dorilea achter om met haar mee te gaan. Na tal van ontwikkelingen ontvluchten zij samen het hof om in Arcadië een eenvoudig, maar gelukkig pastoraal leven te leiden.

Een herinnering aan een prille liefde

Bijzonder is dat bekend is wie de opdrachtgever van het schilderij is: de Utrechtse edelman Pieter van Hardenbroeck. Hij heeft het werk waarschijnlijk laten maken ter ere van zijn liefde voor Agnes van Hanxelaer, een voormalige non die in 1623, het jaar waarin het schilderij is vervaardigd, voor hem het klooster verliet. Ze gingen een geheime relatie aan en trouwden uiteindelijk in 1628. Hun liefdesverhaal vertoont veel parallellen met het verhaal over Granida en Daifilo, dat vol zit met intrige en uiteindelijk ook eindigt in een gelukkig samenzijn. Het is daarom des te begrijpelijker dat Hardenbroeck besloot zelf model te staan voor de figuur van Daifilo.

Utrechts caravaggisme

De maker van het schilderij is Dirck van Baburen (1592/93-1624), een van de voornaamste Utrechtse caravaggisten. Dat zijn schilders uit Utrecht die sterk waren beïnvloed door de stijl van de Italiaanse kunstenaar Caravaggio (1571-1610). Zij voelden zich in het bijzonder tot diens stijl aangetrokken vanwege het sterke naturalisme (voorbeeld: de vieze, gerimpelde linkervoet van de figuur van Daifilo) en het gebruik van sterke licht-donkercontrasten (chiaroscuro in het Italiaans), bedoeld om meer dramatiek te verlenen aan de voorstelling.

Een goede buur

Baburen was de eerste, maar niet de enige Utrechtse kunstenaar die het verhaal van Granida en Daifilo schilderde. Twee jaar later, in 1625, waagde ook Gerard van Honthorst (1592-1656) zich aan dit onderwerp. Zijn versie dat zich al in de collectie van het Centraal Museum bevond, toont een later moment in het liefdesverhaal en is geschilderd in een stijl die het Utrechts caravaggisme zou vervangen als de dominante schilderstijl van die stad. In de nieuwe collectiepresentatie van het Centraal Museum, die in 2021 gereed moet zijn, zullen de twee schilderijen samen het bijzondere liefdesverhaal van Granida en Daifilo vertellen en bovendien inzicht geven in het verschil tussen twee belangrijke Utrechtse schilderstijlen.

Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Fonds voor Klassieke Beeldende Kunst), het Mondriaan Fonds, de Stichting Elise Mathilde Fonds en het K.F. Hein Fonds

Utrechts caravaggisme

De maker van het schilderij is Dirck van Baburen (1592/93-1624), een van de voornaamste Utrechtse caravaggisten. Dat zijn schilders uit Utrecht die sterk waren beïnvloed door de stijl van de Italiaanse kunstenaar Caravaggio (1571-1610). Zij voelden zich in het bijzonder tot diens stijl aangetrokken vanwege het sterke naturalisme (voorbeeld: de vieze, gerimpelde linkervoet van de figuur van Daifilo) en het gebruik van sterke licht-donkercontrasten (chiaroscuro in het Italiaans), bedoeld om meer dramatiek te verlenen aan de voorstelling.

Een goede buur

Baburen was de eerste, maar niet de enige Utrechtse kunstenaar die het verhaal van Granida en Daifilo schilderde. Twee jaar later, in 1625, waagde ook Gerard van Honthorst (1592-1656) zich aan dit onderwerp. Zijn versie dat zich al in de collectie van het Centraal Museum bevond, toont een later moment in het liefdesverhaal en is geschilderd in een stijl die het Utrechts caravaggisme zou vervangen als de dominante schilderstijl in die stad. In de nieuwe collectiepresentatie van het Centraal Museum, die in 2021 gereed moet zijn, zullen de twee schilderijen samen het bijzondere liefdesverhaal van Granida en Daifilo vertellen en bovendien inzicht geven in het verschil tussen de twee belangrijkste Utrechtse 17de-eeuwse schilderstijlen.

Meer informatie? Klik hier.

Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Fonds voor Klassieke Beeldende Kunst), het Mondriaan Fonds, de Stichting Elise Mathilde Fonds en het K.F. Hein Fonds