25 March 2020

Wintergezicht voor Veenkoloniaal Museum

Name: Vereniging Rembrandt
Price range: $

De Vereniging Rembrandt heeft het Veenkoloniaal Museum gesteund bij de aankoop van een ijsgezicht van de 19de-eeuwse landschapsschilder Charles Leickert. Het schilderij is verbonden met de Groninger Veenkoloniën via de opdrachtgever: Willem Albert Scholten, oprichter van de eerste Nederlandse industriële multinational.

Gronings begin

Na een carrière als assistent bij een verfstoffenfabrikant en na weinig geslaagde pogingen om fabrieken voor aardappelzetmeel op te zetten bij Zutphen, verhuisde Willem Albert Scholten in 1841 naar het Groningse Foxhol. De condities voor succesvolle productie waren daar gunstiger: het water was er schoon en de grondstof heel dichtbij, dankzij de aardappelteelt in de veenkoloniën. Ook de brandstof kon regionaal worden betrokken: in de veenkoloniën werd immers ook turf gestoken. Het werd Scholtens eerste industriële succes, waarna zo’n twintig fabrieken in binnen- en buitenland zouden volgen.

Persoonlijk monument

Toen Scholten zeventig jaar oud was, vond hij het tijd voor een persoonlijk monument. Hij vroeg de encyclopedist Winkler Prins zijn biografie te schrijven en aan verschillende schilders om sleutelmonumenten uit zijn leven af te beelden. Scholten wilde dat die schilderijen van hoge kwaliteit waren, maar voelde zich niet bekwaam om dat zelf te beoordelen. Daarom vroeg hij de kunstenaars hun werk te exposeren in de hoop dat critici dan hun oordeel zouden vellen. Als de kritiek slecht was, betaalde Scholten minder en mocht de kunstenaar het schilderij houden. Die tactiek werkte niet altijd. Meerdere schilderijen, waaronder dit wintergezicht van Leickert, werden niet door critici opgemerkt. Hier bevallen ze best en dat is toch de hoofdzaak, concludeerde Scholten nuchter.

Benieuwd waarom Scholten zijn val door het ijs schilderwaardig vond? Klik hier.

In Veendam

Het succes van Scholtens fabrieken, waarvan het merendeel in Groningen stond, stuwde hun omgeving op in de vaart der volkeren. Waar bij Foxhol alleen scheepsbouw was geweest, verrezen nu allerlei vormen van industrie. Het vlakbij gelegen Veendam werd een stad met mondaine allure. Scholtens fabrieken hadden een groot impact op de veenkoloniën. Groninger Veenkoloniën was de zes nog bekende schilderijen uit Scholtens serie, kon het Veenkoloniaal Museum in Veendam er al vier tonen. Dit schilderij van Leickert, de duurste aankoop uit de geschiedenis van het museum, was een droomaanwinst.

Benieuwd waarom Scholten zijn val door het ijs schilderwaardig vond? Klik hier.