Gezicht op het IJ met 's Lands Zeemagazijn

1664 Reinier Zeeman

0 38 2311 2016 1 1 1
Kunstenaar
Reinier Zeeman (1623/24 - 1664)
Datering
1664
Techniek
Olieverf op doek
Afmetingen
52 x 68 cm
Museum
Het Scheepvaartmuseum
Verzamelgebied
17de-eeuwse schilderkunst
Periode
1600-1700
Gesteund in
2016
Herkomst
Kunsthandel Rob Kattenburg, Bergen, 2016; Het Scheepvaartmuseum, Amsterdam, inv.nr. 2016.0009

Reinier Nooms behoort tot de belangrijkste zeeschilders van de 17de eeuw. Hij dankte zijn bijnaam Zeeman, waarmee hij het schilderij ook signeerde, aan zijn vele zeereizen. In de weergave van maritieme en nautische details van de schepen was hij zeer deskundig. Zijn werk is van groot belang voor de kennis van de Nederlandse 17de-eeuwse scheepvaart. Het schilderij toont 's Lands Zeemagazijn, de locatie van Het Scheepvaartmuseum, gezien vanaf de toenmalige buitenkant, nu de Prins Hendrikkade. In 1656 was het nieuwe 's Lands Zeemagazijn in gebruik genomen door de admiraliteit van Amsterdam als opslagplaats voor de uitrusting van de oorlogsvloot. Met dit schilderij kunnen we op een aanschouwelijke wijze het verhaal vertellen over Amsterdam als centrum van de 17de eeuwse scheepvaart, de functie van 's Lands Zeemagazijn en de bedrijvigheid op de werven er omheen. Het laat op een indrukwekkende manier zien dat de voorbereidingen van de Nederlands-Engelse zeeoorlogen ook op de werven in de omgeving van het huidige museum werden uitgevoerd en dat de bezoeker zich op niets minder dan historische grond bevindt. Daarmee is het schilderij zowel kunsthistorisch als maritiem-historisch een bijzondere aanwinst voor het Nederlandse openbare kunstbezit.

Met dank aan

Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Acquoy-Nairac Fonds), de BankGiro Loterij, het Mondriaan Fonds, de particuliere steunstichting van Het Scheepvaartmuseum, Het Compagnie Fonds en de Vereeniging Nederlandsch Historisch Scheepvaart Museum

Vragen

Ziet u een fout? Of hebt u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!

Bulletin

Reinier Nooms
Het uitzicht van Michiel de Ruyter

Bulletin van de Vereniging Rembrandt, najaar 2016, pp. 24-26

Download
Bekijk het werk in context

Nooms De Buitenkant te Amsterdam gezien vanaf het IJ
1 / 3

De Buitenkant te Amsterdam gezien vanaf het IJ

Van Gezicht op het IJ met 's Lands Zeemagazijn is in de collectie een, eveneens door Nooms vervaardigde, ‘tegenhanger’ aanwezig. Op dit schilderij kijken we namelijk precies de andere kant op: vanaf het IJ naar de Buitenkant, de huidige Prins Hendrikkade. Het toont een aanzicht van Amsterdam ter hoogte van het eiland Rapenburg, met links het bolwerk Rijsenhoofd en in het midden het pakhuis van de Westindische Compagnie. In de haven liggen zeeschepen en kleinere schepen voor het binnenwater. Samen met andere schilderijen en de etsen van Nooms kan zo een beeld worden samengesteld van vrijwel het hele havengebied in die periode.

Reinier Nooms, De Buitenkant te Amsterdam gezien vanaf het IJ, ca. 1650. Olieverf op doek, 49 x 66 cm. Het Scheepvaartmuseum, Amsterdam.
Nooms Twee oorlogsschepen onder zeil
2 / 3

Twee oorlogsschepen onder zeil

Reinier Nooms werd geboren in 1623 of 1624, hoogstwaarschijnlijk in Amsterdam. Vast staat dat hij daar in 1653 trouwde met Maria Jansdr. Moosijn. Zij was de zuster van Michael Moosijn, een Vlaamse graveur met wie hij heeft samengewerkt. Nooms bracht een indrukwekkend oeuvre tot stand van tekeningen, etsen en schilderijen. Hij stierf in Amsterdam in 1664. Een meester van wie Nooms het vak leerde, is niet bekend, maar het ligt voor de hand dat hij is beïnvloed door tijdgenoot Willem van de Velde I, de tekenaar van maritieme onderwerpen, die zich specialiseerde in de uiterst gedetailleerde penschildering.

Willem van de Velde I, Twee oorlogsschepen onder zeil, ca. 1645. Pen op paneel, 50,5 x 65 cm. Het Scheepvaartmuseum, Amsterdam.
Nooms Titelprent
3 / 3

Titelprent van Verscheyde Schepen en Gesichten van Amstelredam

Rond 1650 was Nooms in Parijs, waar hij mogelijk heeft leren etsen in het atelier van de schilder en graveur Matthieu van Plattenberg (1608-1660). Terug in Amsterdam bracht hij in de jaren vijftig enkele reeksen etsen uit van onder andere Amsterdamse stadsgezichten en van taferelen van de bedrijvigheid in de havens en op de scheepswerven. Al deze afbeeldingen zijn in topografisch opzicht, voor zover controleerbaar, correct uitgevoerd. Bovendien was hij, net als Willem van de Velde I, een uitstekende en tot in detail accurate tekenaar van de maritieme en nautische aspecten van de schepen en de werkzaamheden op de Amsterdamse wateren.

Reinier Nooms, Titelprent van Verscheyde Schepen en Gesichten van Amstelredam, ca. 1655. Ets, 13,5 x 24,4 cm. Het Scheepvaartmuseum, Amsterdam.