Stilleven met kazen, amandelen en krakelingen

ca. 1615 Clara Peeters

Peeters
Peeters
Kunstenaar
Clara Peeters
Datering
ca. 1615
Techniek
Olieverf op paneel
Afmetingen
35 x 50 cm
Museum
Mauritshuis
Verzamelgebied
17de-eeuwse schilderkunst
Periode
1600-1700
Gesteund in
2012
Herkomst
Particuliere collectie, VS, 2012; Mauritshuis, Den Haag, inv.nr. 1203

Clara Peeters (ca. 1580-na 1621) was een begaafd schilderes en wordt tegenwoordig zeer gewaardeerd. Terwijl haar werk tegenwoordig zeer gewaardeerd wordt, is er over haar leven niets bekend. Wij kennen haar naam alleen omdat ze een aantal werken voluit heeft gesigneerd, waaronder Stilleven met kazen, amandelen en krakelingen. Dit schilderijtje is een van de fraaiste stillevens uit een tijd waarin een overvloed aan kaas en boter nog als rijkdom werd beleefd. Het eenvoudige arrangement en ingehouden palet hebben niets van hun aantrekkelijkheid verloren, terwijl de ongelofelijk knap geobserveerde details ook nu nog het plezier kunnen verschaffen dat de tijdgenoten van de schilder al moet hebben gefascineerd: van de manier waarop de schilderes de structuur van de onderscheiden kazen en de boterkrullen wist na te bootsen tot en met het raffinement waarmee zij het licht laat reflecteren op het lemmet van het mes.

Waarom gesteund

Clara Peeters' werk is heel zeldzaam, en het is met deze aankoop in één keer op zijn mooist in het Nederlands openbaar kunstbezit vertegenwoordigd. In het Mauritshuis zal haar stilleven bovendien iets laten zien van de manier waarop de Hollandse kunst van de Gouden Eeuw schatplichtig was aan dit soort pionierswerk uit Antwerpen. Bovendien kan het Mauritshuis zo topstukken tonen van de belangrijkste vrouwelijke kunstenaars van de 17de eeuw - Rachel Ruysch, Judith Leyster en Maria van Oosterwyck - van wie het museum al werken in de collectie had.

Met dank aan

Aangekocht met steun van de de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar A.M. Roeters van Lennep Fonds, haar Utrecht & Gooi Cirkel [voorheen: Utrechtse Rembrandt Cirkel] en haar Caius Fonds), de Stichting Vrienden van het Mauritshuis, de BankGiro Loterij en de heer H.B. van der Ven

Bekijk het werk in context

Beuckelaer
1 / 3

Keukenscène met Christus en de Emmaüsgangers

In de collectie van het Mauritshuis slaat het schilderij van Peeters een welkome brug tussen deze 16de-eeuwse keukenscène van Joachim Beuckelaar uit de Zuidelijke Nederlanden en de 17de-eeuwse stillevens uit de Noordelijke Nederlanden. Beuckelaer schilderde hier een grote hoeveelheid voedsel dat klaar staat voor bereiding. Rechts op de achtergrond zien we Christus met de Emmaüsgangers. Dit Bijbelverhaal is hier nadrukkelijk niet op de voorgrond afgebeeld - het eten is het hoofdmotief. Het schilderij is een voorloper van het stilleven zonder figuren dat pas veertig jaar later, door schilders zoals Peeters, voor het eerst zou worden geschilderd.

Joachim Beuckelaer, Keukenscène met Christus en de Emmaüsgangers, ca. 1560-65. Mauritshuis, Den Haag, in bruikleen van Stichting P. & N. de Boer, sinds 1960

Dijck Stilleven Met Vruchten Brood Kaas
2 / 3

Stilleven met vruchten, brood en kaas

Tegelijkertijd met Peeters waagden ook Haarlemse schilders, zoals Floris van Dijck, zich aan dit soort stillevens. Wat voor de 17de-eeuwse kijker zo aantrekkelijk was aan prominent uitgestalde kaasvariëteiten, is moeilijk te achterhalen. In onze streken was de productie van kaas en boter van groot economisch belang. Hun aanwezigheid op schilderijen zou kunnen duiden op welvaart en nationale trots. Maar de opstapeling van zuivelproducten is wellicht ook op te vatten als een verwijzing naar schadelijke overdaad. Een bekend gezegde luidde: ‘Zuivel op zuivel is ‘t werk van den duivel’.

Floris van Dijck, Stilleven met vruchten, brood en kaas, 1613. Olieverf op paneel, 49 x 77 cm. Frans Hals Museum, Haarlem

Peeters Stilleven Vissen Oesters Mosselen Garnalen
3 / 3

Stilleven met vissen, oesters, mosselen en garnalen

In Nederlands openbaar bezit zijn schilderijen van Clara Peeters schaars, want verder bezit alleen het Rijksmuseum in Amsterdam een gesigneerd stilleven van haar hand. Op dit schilderij liggen enkele vissen met oesters, mosselen en garnalen verspreid over een tafelblad. Rechts op de achtergrond staat een boeket bloemen. De aanwinst van het Mauritshuis behoort binnen het oeuvre van Peeters tot de kleine groep van stillevens met kazen, waarvan er tot nog toe slechts één in een museale collectie aanwezig was (Los Angeles County Museum of Art).

Clara Peeters, Stilleven met vissen, oesters, mosselen en garnalen, ca. 1607-20. Olieverf op paneel, 25 x 35 cm. Rijksmuseum, Amsterdam

Leeuw Van Rembrandt Detail
Rembrandtjaar 2019

39 Rembrandts in Nederland, met dank aan onze leden.

Meer informatie