Kan met deksel vervaardigd voor het Amsterdamse zilversmidsgilde

1614 Adam van Vianen I

Vanvianen 2
Vanvianen 2
Kunstenaar
Adam van Vianen I
Datering
1614
Techniek
Zilver verguld
Afmetingen
H 25 cm
Museum
Rijksmuseum
Verzamelgebied
Zilver
Periode
1600-1700
Gesteund in
1976
Herkomst
Veiling, Laren (Christie's), 19 november 1976, nr. 544; Rijksmuseum, Amsterdam, 1976, inv. nr. BK-1976-75

Kan met deksel van verguld zilver. Op de ronde, gegolfde voet zit een aapje dat de cuppa draagt. De cuppa verbreedt zich naar boven toe, met aan de voorzijde een brede schenktuit. Het hoge oor is opgebouwd uit onder andere een vrouwenlichaam. In de kan rust een losse binnenbak. De kan – of gildebeker – is in 1614 gemaakt door de Utrechtse zilversmid Adam van Vianen (1568-1627) ter nagedachtenis aan zijn broer Paulus die in het jaar ervoor in Praag was overleden. Van Vianen maakte deze kan in opdracht voor de Amsterdamse zilversmeden. Om het daadwerkelijk een monument voor zijn vermaarde broer te laten zijn, nam Adam diens handelsmerk als uitgangspunt, het ornament dat Paulus had ontwikkeld. Het resultaat werd het beroemdste voorbeeld van de zogenaamde kwabstijl, een fantasievolle combinatie van vloeiende, aan de natuur ontleende motieven.

‘Als je de verzameling van het Rijksmuseum in een top tien zou moeten samenvatten, zou de Vianen-kan daar zeker bij zijn, net als de Nachtwacht en Vermeers Melkmeid’


Dirk Jan Biemond - conservator metalen Rijksmuseum Amsterdam

Waarom gesteund

De kan werd met zijn bizarre vormgeving de bron van een complete mode. In de 17de-eeuw genoot het een enorme reputatie en het pronkstuk werd vele malen op 17de-eeuwse schilderijen afgebeeld. In 1821 werd de kan bij de opheffing van het Amsterdamse gilde voor 166 gulden verkocht. In 1976 kocht het Rijksmuseum Amsterdam de kan op een veiling voor 700.000 gulden. Het museum zette alles op alles om dit pronkstuk te kunnen verwerven. Dirk Jan Biemond, conservator edele metalen van het Rijksmuseum: 'Als je de verzameling van het Rijksmuseum in een top tien zou moeten samenvatten, zou de Vianen-kan daar zeker bij zijn, net als de Nachtwacht en Vermeers Melkmeid. Dit stuk is onmisbaar als je wilt vertellen wat het streven was in de edelsmeedkunst van de Gouden Eeuw. Van Vianen liet alle conventies los, transformeerde een gebruiksvoorwerp tot bijna abstracte kunst, en excelleerde in ontwerp en technische uitvoering. Daarmee is deze beker tevens een uitdrukking van het zelfbewustzijn van de edelsmid als kunstenaar.'

Met dank aan

Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt, het Prins Bernhard Cultuurfonds en de Stichting tot Bevordering van de Belangen van het Rijksmuseum

Als Kunst Je Lief Is Header 1920X1080
Uitgelicht

Bezoek meer dan 40 musea in een dag tijdens de tentoonstelling 'Als kunst je lief is'

Bekijk 'Als kunst je lief is'