Portret van een meisje in het blauw

Van ons allemaal sinds 1928

In de schilderijencollectie van de Deense majoor Johan von Hendorff bevonden zich drie bijzondere portretten door de Haarlemse schilder Johannes Verspronck: de pendanten van een echtpaar en dit meisjesportret. Na de dood van de majoor belandde de collectie bij de groothertog van Oldenburg, die in 1800 weer een deel moest laten veilen. Het onbekende drietal ging naar het Amsterdamse veilinghuis Frederik Muller & Co, waarna de drie portretten van elkaar gescheiden raakten. Het echtpaar belandde na vele omzwervingen in de collectie van Rijksmuseum Twenthe. Het meisje in de lichtblauwe jurk kwam terecht bij Mari Paul Voûte. De kunstverzamelaar was in 1920 medeoprichter van het 'Rembrandt-syndicaat': een vroeg fonds van de Vereniging Rembrandt, bedoeld voor aankoop van buitenlandse meesters. Voûte liet het meisjesportret in 1928 na aan onze Vereniging, die het vervolgens schonk aan het Rijksmuseum. Sindsdien hangt het in de Eregalerij. 
De gelijkenis tussen het kind en het echtpaar bleef kunsthistorici intussen intrigeren: kon hier het gaan om ouders met hun dochter? In aanloop naar de tentoonstelling Het raadsel van het meisje in het blauw (Frans Hals Museum, 2026) probeerde emeritus-hoogleraar Frans Grijzenhout die aanname via intensief bronnenonderzoek te bevestigen. In de nummering van de Oldenburgse veilingcatalogus van 1800 zag hij dat het meisjesportret bij het vrouwenportret hoorde, dat weer direct onder het mannenportret stond. Ook de houding van de geportretteerden wijst erop dat de schilderijen ooit een trio vormden: de ouders links en rechts, het meisje tussen hen in. Over hun identiteit heeft Grijzenhout tot zijn spijt geen geschreven bronnen kunnen vinden. Mogelijk was het een katholiek gezin: katholieken mochten destijds geen administratie bijhouden. Net als de katholieke Verspronck kwamen ze vermoedelijk ook uit Haarlem. Doorslaggevend bewijs ontbreekt nog altijd, maar dat het om een kerngezin gaat, lijkt wel duidelijk. Zo zijn de drie in de tentoonstelling dan ook gepresenteerd: identiteit onbekend, maar als familie herenigd.